Toelichting bij het jaarprogramma 2021-2022 - KCS Haarlem

Wij zijn bijzonder verheugd dat ons Karmelitaans Centrum op dit moment weer open kan gaan en u kan ontvangen. Juist ook door de in velerlei opzichten ingrijpende coronacrisis blijkt er veel behoefte te bestaan aan bezinning op wat ons ten diepste aangaat en beweegt. We kunnen elkaar gelukkig weer ontmoeten en onze eigen innerlijke ervaringen delen. We kunnen eveneens samen op zoek gaan naar nieuwe zin en betekenis.

Ons programma 2020-2021  kon helaas grotendeels niet doorgaan, tot teleurstelling van ons allen. Vandaar dat we dachten er goed aan te doen dit programma zoveel mogelijk opnieuw aan te bieden, aangevuld  met enkele nieuwe cycli/dagen.

We zijn nog wel gehouden aan de geldende coronamaatregelen, zoals de anderhalvemeter maatregel. Dit betekent dat we maximaal 6-7 deelnemers per keer mogen ontvangen, naast 1-2 begeleiders.

U zult er begrip voor hebben dat daarbij voorrang wordt verleend aan degenen die zich vorig jaar al voor een bepaalde activiteit hadden aangemeld en betaald. Willen degenen om wie het gaat ons wel even laten weten of zij inderdaad weer willen deelnemen aan de desbetreffende cyclus/dag?

Met het oog op deze beperkingen in de deelname is het programma uitgebreider dan normaal, zodat u  hopelijk allen  iets naar uw gading kunt vinden.

 

Vanzelfsprekend worden vooralsnog ook alle overige (hygiëne)maatregelen in acht genomen en besteden we extra aandacht aan de ventilatie. Zie ook het Coronaprotocol op de website. We kunnen vanwege deze maatregelen evenmin nog van start gaan met onze inmiddels vertrouwde Openingsavonden.

 

Over het programma:

De leesgroep Speling buigt zich dit jaar over een thema, dat parallel loopt aan het jaarthema van het tijdschrift: spiritualiteit van de seizoenen.

 

Blijvend actueel in deze tijd is de vraag die het thema vormt van de drie intieme films van de filmcyclus: Ieder voor zich of samen redzaam?

In de cycli over de Zin van het leven en de vraag ‘Wat is dan goed?’ zullen zingevings- en morele vragen en onze eigen ervaringen daarmee centraal staan. In de cyclus over Kierkegaard wordt opnieuw het gesprek aangegaan over de onlosmakelijke verbondenheid van menselijkheid en religiositeit.

De wijze waarop mystici aan deze verbondenheid en dit geheim een  kracht ontleenden waarvan hun leven doortrokken raakte, komt aan de orde in de cyclus Variatie in mystieke teksten en eveneens in Als de liefde alles wordt (Julian van Norwich) en De liefde die in alles overstroomt (Hildegard van Bingen).

Bovengenoemde grote levensthema’s keren, naast andere thematieken, ook terug in de uitdagende en betrokken romans die in de Leesclub worden besproken.

 

Tenslotte is het ook weer mogelijk om zelf aan de slag te gaan met ‘het geheim dat schuilgaat in de gewoonste dingen’: op veler verzoek gaan we door met de poëzie-workshop Taal is een luisteraar. En als vanouds bieden we weer Zen-Zien-Tekenen aan: ‘Alle heel gewone, dagelijkse dingen worden bijzonder als je ze ziet met een oog dat tekent’ .

 

Ad de Keyzer is opnieuw bereid gevonden een dag te verzorgen over de magistrale muziek van Bach: in de Kersttijd het prachtige Weihnachtsoratorium en in de Paastijd de ontroerende Johannes-Passion. Gerard Swüste komt met ons het dwarse boek Prediker bespreken: “misschien wel het ‘bijbelste boek’ van de Schrift”.

 

Tot zover de programma onderdelen die opnieuw worden aangeboden. Nieuw is de cyclus over contemplatief bidden Waar heb je je verborgen?, waarin op meditatieve wijze teksten van Johannes van het Kruis en Teresa van Avila worden gelezen.

Als staf gaan wij onverminderd door met ons streven, het KCS een plaats te laten zijn van rust, bezinning en – vaak ontroerende – ontmoeting en gesprek.

Op het KCS gaat het daarbij om verdieping en verrijking van ieders eigen ervaringen: door wat er wordt aangeboden aan teksten, films, poëzie, muziek, beelden etc. en door het gesprek hierover.

 

We doen dit in een enigszins meditatieve sfeer en met eerbied en respect voor elkaar. Het is vooral op deze manier dat er op het KCS niet alleen naar spiritualiteit wordt gezocht, maar dat ons Centrum ook daadwerkelijk iets van een oefenplaats voor spiritualiteit wil zijn. Een plaats waar mensen zich ‘thuis’ voelen.

Meer over onze doelstelling, werkwijze etc. is te lezen in KCS in vogelvlucht, achterin dit programmaboekje. U kunt daar ook informatie vinden over de achtergronden van onze begeleiders.

 

Van harte hopen wij dat u veel inspiratie kunt vinden in ons aanbod!

 

De staf van het KCS:

Frans Maas, Riet Spierings en Lia Vergouwen

Programma najaar 2021

Speling-leesgroep

Speling-leesgroep Spiritualiteit van de seizoenen Speling is een kwartaaltijdschrift voor bezinning en spiritualiteit onder redactie van onder andere Marjeet Verbeek en Kees Waaijman. Het tijdschrift is uit de Karmeltraditie voortgekomen en nog steeds een van de toonaangevende tijdschriften over allerlei actuele en tijdloze onderwerpen, belicht vanuit de christelijke spiritualiteit.   Er wordt gewerkt met jaarthema’s. […]

Speling-leesgroep
Spiritualiteit van de seizoenen

Speling is een kwartaaltijdschrift voor bezinning en spiritualiteit onder redactie van onder andere Marjeet Verbeek en Kees Waaijman. Het tijdschrift is uit de Karmeltraditie voortgekomen en nog steeds een van de toonaangevende tijdschriften over allerlei actuele en tijdloze onderwerpen, belicht vanuit de christelijke spiritualiteit.

 

Er wordt gewerkt met jaarthema’s. Dit jaar gaat het over de seizoenen. Verlangen, uitbundigheid, melancholie en verinnerlijking staan voor de jaarlijkse seizoenencyclus. Vanaf september behandelen we het nummer uitbundigheid (zomer). Daarna komen melancholie en verinnerlijking aan de beurt. In het voorjaar van 2022 lezen we dan weer over het nieuwe jaarthema.

Eens per kwartaal komen we bij elkaar. In de loop der jaren is een hechte band ontstaan, die zich kenmerkt door een veilige omgeving waar doorleefde ervaringen in de taal van het hart gedeeld kunnen worden.  Er is beperkt ruimte en plaats in de groep om je aan te sluiten.

 

We lezen Speling, te bestellen bij Uitgeverij Skandalon, www.skandalon.nl of abonnementen@skandalon.nl

 

Jaarabonnement 32,95 Euro. Zie ook www.speling.nl

 

Dagen                Vier dinsdagen (19.15 – 21.30 uur)
Data                    7 sept – 7 dec – 1 mrt – 7 juni
Kosten               40 euro
Begeleiding     Joanne Kruijswijk Jansen en Krijn Kramer

Soren Kiekegaard: de mens is geest

Søren Kierkegaard: de mens is geest Menselijkheid en religiositeit zijn niet te scheiden, maar horen onverbrekelijk samen Kierkegaard blijft boeien. Hij leefde meer dan anderhalve eeuw geleden, maar nog steeds spreekt hij ons aan. Het is wonderbaarlijk hoe hij het raadsel van het leven nader probeert te verklaren en op te lossen, zoekend naar een […]

Søren Kierkegaard: de mens is geest

Menselijkheid en religiositeit zijn niet te scheiden, maar horen onverbrekelijk samen

Kierkegaard blijft boeien. Hij leefde meer dan anderhalve eeuw geleden, maar nog steeds spreekt hij ons aan. Het is wonderbaarlijk hoe hij het raadsel van het leven nader probeert te verklaren en op te lossen, zoekend naar een verbinding tussen zijn eigen ervaringen en zijn religieuze wortels. Zich steeds bewegend op het grensvlak van filosofie, psychologie en religie. Hij onderzoekt, verhaalt, verklaart op een zodanige manier, dat de lezer gedwongen wordt de opgeworpen vragen zelf te beantwoorden. Iedere mens is uniek en zal zijn eigen antwoorden moeten vinden. Kierkegaard geeft de denkrichting aan, het antwoord laat hij aan de lezer.

 

Voorjaar 2019 verscheen er een nieuw boek over Kierkegaard De mens is geest. Een pareltje, zo noemt kenner Geert Jan Blanken het boek. Het is een feest om het te lezen. Het boek Wij zijn ons brein van Dick Swaab beleefde vele drukken. Het is echter zaak om niet zomaar met die eenzijdige visie op de mens mee te gaan. Kierkegaard gaf al in de 19e eeuw aan, zo verwoordt de auteur Andries Visser het, dat niet ons brein denkt en overweegt, maar dat we dat zelf doen met onze geest.

 

Kierkegaard lezen we graag in groepsverband. Wanneer je dat met elkaar doet, blijkt hij veel rijker te zijn dan wanneer je hem alleen leest. Hij werpt je op jezelf terug, confronteert je met de waarheid van je eigen leven. In De mens is geest lezen we óver het mensbeeld van Kierkegaard, maar mét veel citaten van hemzelf kunnen we zeer zeker ook genieten van zijn unieke, spitse en diepe wijsheden,

terecht pareltjes genoemd. Een fijne manier om met elkaar in gesprek te gaan en ervaringen uit te wisselen.

 

Voorjaar 2020 moest de reeks bijeenkomsten rond De mens is geest worden afgebroken vanwege de corona-crisis. We pakken dus nu de draad weer op. Het boek is rijk aan inspirerende gedachten om in gesprek te gaan met elkaar. We willen weer van voor af aan beginnen. Voor de deelnemers van vorig jaar een opfrissing en voor nieuwe belangstellenden  geen achterstand.  We zullen ook in plaats van vijf bijeenkomsten zesmaal bij elkaar komen.

 

Andries Visser, De mens is geest, Kierkegaards Humanisme.
ISBN 978 946340 1852. Uitgeverij Damon, Eindhoven. € 19,90

 

Dagen              Zes woensdagen (14.00 – 16.30 uur)
Data                29 sept – 13 okt – 27 okt – 10 nov – 24 nov – 8 dec

Kosten             60 euro voor nieuwe deelnemers

Begeleiding     Krijn Kramer en Riet Spierings

 

‘Wat is dan goed?’

‘Wat is dan goed?’  Hoe moet ik leven – las ik in een brief van iemand aan wie ik van plan was hetzelfde te vragen (Wislawa Szymborska)   Het is al even geleden dat bovenstaande vraag door Stevo Akkerman werd uitgewerkt in een televisieserie en interviews in Trouw. Daarin sprak hij met een keur van […]

‘Wat is dan goed?’

 Hoe moet ik leven – las ik in een brief van iemand aan wie ik van plan was hetzelfde te vragen (Wislawa Szymborska)

 

Het is al even geleden dat bovenstaande vraag door Stevo Akkerman werd uitgewerkt in een televisieserie en interviews in Trouw. Daarin sprak hij met een keur van bekende en onbekende schrijvers, filosofen, theologen en wetenschappers.

Die interviews verzamelde hij in een boekje onder de titel Wat is dan goed? prangende vragen over goed en kwaad, en alles daartussenin.

 

De vraag aan het begin gesteld luidt: “Hoe geven we vorm aan wat onze morele intuïties ons vertellen nu het traditionele gezag van kerken en andere organisaties grotendeels is verdampt? Ik concludeer dat wij mensen nodig hebben die kiezen voor het goede, wat iets anders is dan datgene wat niet verboden is. Daarop volgt natuurlijk meteen de vraag: wat is het goede dan wel?”

In Akkermans gesprekken met een elftal mensen ontvouwt zich een spectrum aan mogelijke reacties vanuit heel verschillende achtergronden. Aan het slot vraagt de auteur zich af: “Wat blijft er over van onze instinctieve zekerheid dat er dingen zijn die kwaad zijn, als we geen maatstaf hebben die buiten onszelf ligt?”

 

Uit de gesprekken blijkt dat die maatstaven er wel degelijk zijn, maar dat ze zich nogal verschillend manifesteren én dat ze ons toch wel wat te zeggen hebben als we ons ervoor openstellen. Is het goede een innerlijk weten én een externe toetsing, stimulans, bemoediging? Spelen geloof, vertrouwen, inspiratie en zingeving hierbij een rol? Activiteit en passiviteit, wat helpt het goede? Is het goede een keuze of komt het je toe?

 

Dat wordt dus een ontdekkingsreis door een klein, boeiend boekje. De vraag van Szymborska, die door Akkerman als kapstok wordt gebruikt, wordt echter niet beantwoord. Is dat erg? Niet in de ogen van de auteur zelf, het is niet zijn bedoeling om een sluitend antwoord te vinden, maar om “wat lijnen bij elkaar te brengen in een gesprek dat nooit ophoudt”.

 

In een cyclus van drie bijeenkomsten willen we deze interviews samen lezen en bespreken. In elke bijeenkomst staan vier interviews centraal, en in de laatste wordt ook het slotartikel van de auteur zelf besproken. Mogelijk maken we gebruik van materiaal uit de krant en van de tv-uitzendingen.

Stevo Akkerman, Wat is dan goed?prangende vragen over goed en kwaad, en alles daartussenin. Uitg. Lemniscaat, ISBN 978 90 47712480, € 12,50.

 

Dagen               Drie donderdagen (14.00 – 16.30 uur)

Data                  30 sept – 14 okt – 28 okt

Kosten              30 euro

Begeleiding      Joanne Kruijswijk Jansen en Kees Weel

De zin van het leven

De zin van het leven       Gesprekken over de essentie van ons bestaan   Fokke Obbema is een druk bezet en zeer gewaardeerd journalist van de Volkskrant als hij op zijn vierenvijftigste ’s nachts volkomen onverwacht wordt overvallen door een hartstilstand. Alleen door onmiddellijk ingrijpen van zijn echtgenote, en later alerte hulpverleners, overleeft hij die. […]

De zin van het leven      

Gesprekken over de essentie van ons bestaan

 

Fokke Obbema is een druk bezet en zeer gewaardeerd journalist van de Volkskrant als hij op zijn vierenvijftigste ’s nachts volkomen onverwacht wordt overvallen door een hartstilstand. Alleen door onmiddellijk ingrijpen van zijn echtgenote, en later alerte hulpverleners, overleeft hij die. Ook al is hij fysiek redelijk snel hersteld, de emotionele verwerking van deze gebeurtenis vraagt veel meer tijd. Zijn situatie blijft hem bezighouden en allerlei vragen komen bij hem op, zoals Waarom is mij dit overkomen? Hij moet zich met vallen en opstaan zien te verhouden tot de dood. En als de dood zo snel en onverwacht kan komen, wat is dan de zin van dit leven?

 

Uiteindelijk besluit hij deze vragen ook voor te leggen aan een veertigtal min of meer bekende mensen, afkomstig uit de meest uiteenlopende beroepen en met een grote variatie aan achtergronden. De veertig gesprekken die zo tot stand komen, bundelt hij in zijn boek De zin van het leven dat al heel snel een bestseller wordt. Het boek bevat prachtige uitspraken zoals:

Voor mij is het leven een dunne draad die over een complete leegte loopt …maar die je aan meerdere punten moet zien te verbinden.  

Zo kun je betekenis vormen. (Bregje Hofstede, schrijver)

Voor mij heeft verbondenheid te maken met het mysterie van het leven en daarmee met het verbond van mens en God. (Claartje Kruijff, predikant)

De zin van ons leven is dus om een bewustzijn van het goddelijke te ontwikkelen. Voortdurend ons bewust zijn dat we in die prachtige schepping verkeren en beseffen dat daarin een goddelijke geest werkt, dat is de zin. Die geest kunnen we herkennen aan alle schoonheid, die vormt de uitdrukking ervan.  (Johannes Witteveen, oud-minister)

Kom maar mee naar buiten en kijk eens even om je heen. Je ziet dan het licht, de veelheid van kleuren, geuren, schitteringen, overgangen, de ruimte. Het gaat om die ervaring die woordloos binnenkomt. (Marjoleine de Vos, dichter en columnist)

 

We zullen in deze cyclus een aantal van de meest aansprekende en rijke interviews uit dit boek gaan bespreken en onze eigen ervaringen met zin(loosheid), eindigheid, waarden en betekenis daarnaast leggen. Alsmede vragen als: wat is het goede leven? Wat is een goede levenshouding? Want we blijven toch hartstochtelijke zinzoekers, of zoals Paul van de Velde het zegt: We zoeken iets wat ons verheft boven het alledaagse, omdat we niet alleen maar op aarde willen zijn om er onze dagen te slijten.

Wilt u het boek aanschaffen en al op de eerste bijeenkomst meenemen? Fokke Obbema, De zin van het leven. Gesprekken over de essentie van ons bestaan. Atlas Contact.

 

Dagen               Vijf donderdagen (10.30 – 13.00 u)

Data                  7 okt – 21 okt – 4 nov – 18 nov – 2 dec

Kosten              50 Euro

Begeleiding      Wil van der Heijden en Kees Weel

Zen-Zien-Tekenen

Zen–Zien–Tekenen De kunst van het onbevangen waarnemen   Zen Zien Tekenen is een actieve vorm van zen-meditatie. Je sluit de wereld niet buiten, maar maakt directe verbinding met de werkelijkheid zoals die is. Zen Zien Tekenen helpt ons om met meer rust, vrijheid en vollediger aandacht in het leven te staan. Om even op te […]

ZenZienTekenen

De kunst van het onbevangen waarnemen

 

Zen Zien Tekenen is een actieve vorm van zen-meditatie.

Je sluit de wereld niet buiten, maar maakt directe verbinding met de werkelijkheid zoals die is.

Zen Zien Tekenen helpt ons om met meer rust, vrijheid en vollediger aandacht in het leven te staan. Om even op te houden met rondrennen en eenvoudig er te zijn in het moment op de plaats waar je bent. Je zou Zen Zien Tekenen ook als verdiepte mindfulness training kunnen zien.

 

Alles wat ik niet heb getekend, heb ik niet werkelijk gezien. Deze uitspraak is van Frederick Franck, de Nederlands-Amerikaanse kunstenaar die het Zen Zien Tekenen ontwikkelde, een prachtige vorm van tekenen die je in direct contact brengt met de werkelijkheid om je heen.

 

Tekenen kun je overal en alles, het maakt niet uit, alles in onze omgeving is onderwerp om te tekenen. Alle heel gewone, dagelijkse dingen worden bijzonder als je ze ziet met een oog dat tekent. Als je ogen opengaan is alles inspirerend. Al tekenend ga je zien, en al ziende ontdek je en leef je in verbondenheid met alles wat je ziet. Potlood of pen en papier zijn alles wat je nodig hebt.

 

Het Zen-Zien-Tekenen is niet op de eerste plaats gericht op het leveren van artistieke prestaties en is ook niet bedoeld als ‘creatieve bezigheid’. Ervaring met zenmeditatie en ‘kunnen tekenen’ zijn geen vereiste. Wel wordt van de oprechte beoefenaar van Zen Zien Tekenen openheid, doorzettingsvermogen, inzet en vertrouwen verwacht. Ook vioolspelen leer je niet in één dag.

 

Iedere cyclus onderscheidt zich van de andere omdat de begeleiding interactief is, persoonlijk bemoedigend en steeds opnieuw verdiepend en verrassend. Vervolgens is opnieuw deelnemen aan de introductie een verdieping van de beoefening. Daarnaast kan de beoefenaar na de introductie ook deelnemen aan de themablokken die Leo van Vegchel ter verdieping van de beoefening digitaal aanbiedt.

 

Aanbevolen boek o.a.: Nelleke Metselaar, Leo van Vegchel e.a., Inspiratieboek Zen Zien Tekenen, Asoka 2017. ISBN 9789056703660

 

Dagen               Twee zaterdagen (11.00 – 16.30 uur)
Data                  9 en 23 oktober
Kosten              40 euro
Begeleiding      Leo van Vegchel

Variatie in mystieke wegen

Variatie in mystieke wegen Meerdere lichtinvallen om de eigen ervaring aan te spiegelen en het onderlinge gesprek aan te reflecteren.  We lezen geselecteerde teksten van verschillende mystici: uit de late middeleeuwen Meister Eckhart, uit de vroeg moderne tijd Johannes van het Kruis, uit de negentiende eeuw Thérèse van Lisieux en Dag Hammarskjöld uit de twintigste […]

Variatie in mystieke wegen

Meerdere lichtinvallen om de eigen ervaring aan te spiegelen en het onderlinge gesprek aan te reflecteren.  We lezen geselecteerde teksten van verschillende mystici: uit de late middeleeuwen Meister Eckhart, uit de vroeg moderne tijd Johannes van het Kruis, uit de negentiende eeuw Thérèse van Lisieux en Dag Hammarskjöld uit de twintigste eeuw. Zoals we dat ook van onszelf weten is hun spirituele ritme heel eigen en toch ook herkenbaar. Door lezing en bezinning hopen we het geheim en de kracht waarvan hun leven doortrokken raakte, ook in ons midden te laten komen.

 

De teksten zijn te vinden in mijn Spiritualiteit als inzicht.

F. Maas, Spiritualiteit als inzicht. Mystieke teksten en theologische reflecties. (Tweedehands nog verkrijgbaar bij o.a. Bol.com).

 

Dagen               Drie zaterdagen (11.00 – 16.00 u)

Data                  6 nov – 20 nov – 11 dec

Kosten              60 euro

Begeleiding      Frans Maas

 

Waar heb je je verborgen?

Waar heb je je verborgen? Contemplatief bidden: een inleiding volgens Johannes van het Kruis en Teresa van Avila   Contemplatie is een begrip uit de west-christelijke gebedstraditie en wordt beoefend in kloosterorden die een beschouwend of contemplatief leven leiden. Met name door Benedictus zijn gebed, studie en stilte tot het hart van het monastieke leven […]

Waar heb je je verborgen?

Contemplatief bidden: een inleiding volgens Johannes van het Kruis en Teresa van Avila

 

Contemplatie is een begrip uit de west-christelijke gebedstraditie en wordt beoefend in kloosterorden die een beschouwend of contemplatief leven leiden. Met name door Benedictus zijn gebed, studie en stilte tot het hart van het monastieke leven geworden.

Ook in de Karmelitaanse traditie zijn daar prachtige teksten aan gewijd door Johannes van het Kruis en Teresa van Avila.

 

Johannes van het Kruis heeft in zuiverheid, toon en gevoel een uitzonderlijk oeuvre nagelaten. Zijn belangrijkste werken schreef hij in gevangenschap.

De betekenis ervan ligt in het oproepen van gevoelens van intense eenzaamheid en verlangen. Telkens wordt zijn bezorgdheid voelbaar en zijn zorgvuldigheid als gids in de geestelijke wereld van zijn tijd.

In ons wereldbeeld, bepaald door technische vooruitgang en markteconomische principes is het moeilijk met begrippen als verlangen, eenzaamheid en verlossing om te gaan. De erfenis van het rationalisme en pragmatisme lijkt een overgave aan het ‘andere’  in de weg te staan. Wat verloren ging is de ontdekkingsreis naar het innerlijk, het spiegelen van het bestaan aan het absolute.

Toch is zijn werk voor veel mensen van belang geweest, zijn verhandelingen zijn tot op vandaag een wegwijzer voor de zoekende mens op de weg naar God.

 

Hij legt uit: “Het gebedsweg is een lang proces van steeds dieper wordende liefdesovereenkomst met God, dat normaal gesproken leidt van meditatie naar contemplatie. Daarbij trekt de mens met zijn eigen prestaties zich steeds meer terug ten gunste van Gods werk in hem.”

 

Voor Teresa van Avila is het innerlijk gebed een bidden met het hart. Ze schrijft: “Naar mijn mening is innerlijk gebed niets anders dan een innige omgang met een vriend, waarmee we graag alleen willen spreken, omdat we weten dat hij van ons houdt.”

 

In deze cyclus gaan we een keuze uit de werken van Teresa en Johannes op meditatieve wijze lezen en beschouwen.

 

Elementen: tekstlezing, zitten in stilte, uitwisseling.

 

Dagen             Vijf maandagen (10.00 – 11.30 uur)

Data                8 nov – 15 nov – 22 nov – 29 nov – 6 dec

Kosten            50 euro

Begeleiding    Janneke Krijger

Ik ben de stoorzender, een steentje in jullie schoen!

Ik ben de stoorzender, een steentje in jullie schoen! Archipel van de hond, Philippe Claudel   Op het strand van een vulkanisch eiland spoelen drie lijken aan van Afrikaanse vluchtelingen die onderweg verdronken zijn. Wat gaan de eilandbewoners doen met een dergelijke gruwelijke vondst? Hoe gaan ze ermee om? Hiermee begint een spannend en indringend […]

Ik ben de stoorzender, een steentje in jullie schoen!

Archipel van de hond, Philippe Claudel

 

Op het strand van een vulkanisch eiland spoelen drie lijken aan van Afrikaanse vluchtelingen die onderweg verdronken zijn. Wat gaan de eilandbewoners doen met een dergelijke gruwelijke vondst?

Hoe gaan ze ermee om?

Hiermee begint een spannend en indringend verhaal over de wijze waarop we vaak met vluchtelingen omgaan of liever niet mee omgaan, over zowel de betrokkenheid als het ongemak dat we erbij voelen en de dubbele moraal die we er daardoor dikwijls op na houden.

 

Bovenstaande titel is een uitspraak van de schrijver Philippe Claudel over zijn boek Archipel van de hond, dat in deze cyclus centraal staat. Deze ongemakkelijke duiding, dat je met een verhaal een stoorzender wilt zijn, zou ertoe kunnen leiden dat je het boek naast je neerlegt. En dat zou jammer zijn, omdat het ook ongelooflijk spannend is, wonderschoon van taal en niet gespeend van humor.

 

Claudel houdt zich zowel in zijn boeken als in zijn films altijd bezig met actuele maatschappelijke thema’s, maar weet ze te verpakken in indringende verhalen die je niet koud laten en werken als een ongemakkelijke gewetenstoets. Hij heeft ook hier de problematiek gegoten in een fascinerend verhaal, een soort parabel, passend bij het universele karakter van dit thema. Het is onvermijdelijk dat de bewoners in hun diverse rollen en opvattingen bij de lezer herkenning, afgrijzen of sympathie opwekken. Het spannende verhaal werkt ontregelend en confronterend, als een steentje in je schoen.

Tegelijk nodigt een dergelijk boek juist daarom ook uit om met elkaar in gesprek te gaan, temeer omdat goed en kwaad niet altijd, of meestal niet, zo duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn.  Wat Claudel met zijn boek beoogt is de onverschilligheid te bestrijden.

 

Wie zich betrokken voelt bij wat er vlakbij en wereldwijd gebeurt is van harte welkom.

Om te kunnen deelnemen aan deze dag geldt als voorwaarde dat u het boek Archipel van de hond van Philippe Claudel (uitgegeven bij De Bezige Bij) gelezen heeft.

 

Datum                    Vrijdag 19 november (10.30 – 16.00 uur)

Kosten                   20 euro

Begeleiding            Wil van der Heijden en Kees Weel

De spiritualiteit van het Weihnachtsoratorium van J.S. Bach

De spiritualiteit van het Weihnachtsoratorium van Johann Sebastian Bach Bach componeerde zijn Weihnachtsoratorium voor de Lutherse liturgi­evieringen in Leipzig tussen Eerste Kerstdag en Driekoningen rond de jaarwisseling van 1734-35. Bach heeft dit complexe werk slechts één keer uitgevoerd, weliswaar op sommige dagen twee keer, de eerste keer ’s morgens in de ene kerk en de tweede […]

De spiritualiteit van het Weihnachtsoratorium van Johann Sebastian Bach

Bach componeerde zijn Weihnachtsoratorium voor de Lutherse liturgi­evieringen in Leipzig tussen Eerste Kerstdag en Driekoningen rond de jaarwisseling van 1734-35. Bach heeft dit complexe werk slechts één keer uitgevoerd, weliswaar op sommige dagen twee keer, de eerste keer ’s morgens in de ene kerk en de tweede keer

’s middags in een andere.

 

Het werk bestaat uit zes delen die wij als één geheel kunnen beschouwen. Wat hun vorm betreft lijken ze erg veel op de Matthäus- en de Johannes-Passion: de tekst uit het evangelie wordt overwogen door recitatieven, aria’s en koralen. Bachs Weihnachtsoratorium lijkt in de verste verte niet op de bekende Anglicaanse kerstviering waarin Schriftteksten afgewisseld worden door populaire Engelse carols. Bach gebruikt wel bekende kerst-koraalstrofen maar laat aan het begin en het eind ook de muziek van wat wij kennen als O Haupt voll Blut und Wunden klinken. Blijkbaar roept voor Bach het kerstevangelie associaties op met het lijdensverhaal. Dit geeft ons stof tot overwegen en kan de betekenis van het verhaal van Bethlehem voor ons verdiepen.

 

In de wijze waarop Bach met deze teksten uit de Schrift omgaat, laat hij horen en zien, hoe het Woord van God ook aan hem geschiedt. In teksten en muziek opent Bach voor ons de deur naar een geestelijke ruimte waar woorden van profeten en evangelisten tot klinken komen. De bewogenheid van Bach kan ook ons vandaag de dag tot een bron van inspiratie zijn!

 

Datum               Donderdag 9 december (11.00 – ca. 16.00 uur)

Kosten              20 euro

Begeleiding      Ad de Keyzer

Programma voorjaar 2022

Als de liefde alles wordt

Als de liefde alles wordt    Wijsheid van Julian van Norwich In de bewogen veertiende eeuw leefde Julian van Norwich het bestaan van een vrome leek. Tijdens een korte ernstige ziekte overkomt haar een indringende godservaring. Zij ziet en begrijpt de liefde van God voor iedere mens. Zo indringend en overrompelend was deze ervaring dat […]

Als de liefde alles wordt   

Wijsheid van Julian van Norwich

In de bewogen veertiende eeuw leefde Julian van Norwich het bestaan van een vrome leek. Tijdens een korte ernstige ziekte overkomt haar een indringende godservaring. Zij ziet en begrijpt de liefde van God voor iedere mens.

Zo indringend en overrompelend was deze ervaring dat zij die achteraf neerschreef. Eerst in een korte tekst en later in een langere, meer doorleefde tekst. Haar stijl en woordkeuze getuigen van eenvoud, helderheid en diepgang. Liefde en vertrouwen zijn sleutelwoorden. Julian vertelt over God en ook over zichzelf. Zij spreekt en zij spreekt aan. Zo voert zij ons dieper binnen in het mysterie van God en mens.

Ik zag dat Hij voor ons elk ding is dat goed is en dat kan helpen om het ons behaaglijk te maken. Onze kleding is Hij, die ons liefdevol induffelt en omwikkelt, ons omhelst en overal raakt, rond ons hangt uit tedere liefde om ons toch maar nooit in de steek te laten. Toen ik dit zag, begreep ik het: Hij is elk ding dat goed is.

In dit begrijpen toonde Hij mij een klein ding, ter grootte van een hazelnoot, dat in de palm van mijn hand lag. Ik begreep dat het zo rond was als een balletje maar zijn kon. Ik bekeek het en dacht: ‘Wat zou dit kunnen zijn?’ Het antwoord was heel algemeen: ‘Dit is al het geschapene.’ Verwonderd vroeg ik mij af hoe het kon blijven bestaan want, klein als het was, had ik het gevoel dat het plots tot niets had kunnen vervallen. Het antwoord dat Hij mij ingaf was: ‘Het bestaat en het zal altijd blijven bestaan, want God bemint het.’ En zo heeft elk ding het zijn door de liefde van God.

 

Julian leert al vragende omgaan met twijfels en paradoxen. Zo zoekt zij naar antwoord op de vraag naar het kwaad en het lijden. Toch weet ze God aanwezig in wel en wee. En steeds opnieuw horen we in het hele visioen waarin de liefde alles wordt de bemoedigende boodschap: Alles, maar ook alles, wat het ook mag zijn, zal goed komen.

De teksten van Julian nodigen uit om steeds opnieuw te lezen, om stap voor stap op je te laten inwerken, er samen over te praten om zo steeds dieper binnengeleid te worden in de wijsheid, liefde, troost en bemoediging die erin te vinden zijn.

We maken in de bijeenkomsten gebruik van een selectie uit de nieuwe vertaling van de visioenen van Julian van Norwich: Gerda Valkenborgh, Als de liefde alles wordt. ISBN 978-90-8528-515-1

U hoeft het boek niet zelf aan te schaffen.

 

Dagen                Vijf woensdagen (14.00 – 16.30 uur)

Data                   2 feb – 16 feb – 2 mrt – 16 mrt – 30 mrt

Kosten               50 euro

Begeleiding       Wil Simis-Goddijn en Riet Spierings

Ieder voor zich of samen redzaam? (filmcyclus)

Ieder voor zich of samen redzaam? (filmcyclus) Drie intieme films waarin mensen hun talenten delen, hun beperkingen opvangen en zo elkaar aanvullen, ja zelfs verrijken! Als ze ieder voor zich zouden moeten leven, redden ze het misschien niet. Maar met en door elkaar redden ze het samen.       Hors normes De schrijnende maar […]

Ieder voor zich of samen redzaam? (filmcyclus)

Drie intieme films waarin mensen hun talenten delen, hun beperkingen opvangen en zo elkaar aanvullen, ja zelfs verrijken!

Als ze ieder voor zich zouden moeten leven, redden ze het misschien niet. Maar met en door elkaar redden ze het samen.

 

 

 

Hors normes

De schrijnende maar vooral ook hartverwarmende Franse film Hors normes (vertaling: Buitengewoon) uit 2019 van Eric Toledano en Oivier Nakache (de makers van de beroemde film Intouchables) vertelt over Bruno en Malek die zich in Parijs met hart en ziel inzetten voor de opvang van ernstig autistische én kansarme jongeren. Wanneer ouders en zorginstellingen het echt niet meer weten, geeft Bruno de ernstig autistische jongeren een thuis in zijn orthodox-joodse opvanghuis. Zijn islamitische vriend Malek begeleidt kansarme jongeren uit achterstandswijken naar een plek in de samenleving door hen als buddy te koppelen aan de autistische jongeren. Tijdens dit traject wisselen humoristische en confronterende situaties zich af en ontstaan er bijzondere vriendschappen.

Het beste voor Kees

In de ontroerende Nederlandse documentaire Het beste voor Kees uit 2014 volgt filmmaakster Monique Nolte de ouders van Kees in hun poging een toekomstperspectief te creëren voor hun zoon. De 49-jarige Kees is immers ernstig autistisch en lijdt aan het syndroom van Asperger. We leren de aandoenlijk openhartige Kees dan ook kennen als intelligent en welbespraakt. Zo spreekt en schrijft hij vloeiend Japans en kan hij prachtig tekenen en maquettes bouwen. Maar Kees wordt ook beheerst door angsten, voor klimaatverandering bijvoorbeeld. En hij heeft veel last van zintuiglijke overprikkeling. Zo verdraagt Kees geen eetgeluiden van anderen. Dit alles beperkt hem in zijn sociale interacties, maar samen met zijn ouders houdt hij zich prima staande. Maar hoe moet het verder met Kees als zijn inmiddels bejaarde ouders niet meer voor hem kunnen zorgen?

An

De Japanse film An (vertaling: Zoete bonen) uit 2015 van de Japanse regisseur Naomi Kawase is een zachtaardige mijmering over verwantschap en natuur, waarin de liefde onvermijdelijk ook een beetje door de maag gaat. De wat getroebleerde Sentaro runt een klein bakkerswinkeltje waar hij dorayaki verkoopt – Japanse pannenkoekjes gevuld met ‘An’, een zoete rode bonenpasta. Elke dag komt de wat eenzame scholiere Wakane bij hem langs voor een gesprekje onder het genot van een pannenkoekje. Wanneer de oude en wat spirituele Tokue hem gaat helpen in de keuken, blijkt zij met veel liefde en aandacht overheerlijke ‘An’ te kunnen maken. De kleine bakkerij komt tot bloei, totdat er iets naars gebeurt…

Maar de vriendschap tussen deze drie mensen verduurt veel.

 

Dagen                Drie zaterdagen (11.00 – 16.30 uur)

Data                  5 feb – 19 feb – 5 mrt

Kosten              60 euro                                                                                                                         Begeleiding      Marjeet Verbeek en Wilbert Sentenie

Prediker: bladeren in een dwars boek

Prediker: bladeren in een dwars boek Zoeken naar wijsheid, zoeken naar de zin van alles. Dat is de passie van Prediker. Hij zoekt in het dagelijks bestaan, kijkt om zich heen en is kritisch, ook op zichzelf. Hij komt tot de bevinding dat het leven een groot mysterie is. We zullen het nooit kunnen begrijpen, […]

Prediker: bladeren in een dwars boek

Zoeken naar wijsheid, zoeken naar de zin van alles. Dat is de passie van Prediker. Hij zoekt in het dagelijks bestaan, kijkt om zich heen en is kritisch, ook op zichzelf. Hij komt tot de bevinding dat het leven een groot mysterie is. We zullen het nooit kunnen begrijpen, het is ongrijpbaar, zoals de lucht ongrijpbaar, niet te pakken is. En toch is het de moeite waard om te blijven zoeken. Prediker spoort je voortdurend aan om het mysterie van het leven serieus te nemen, een plaats te geven in je leven. Want zo leer je de dingen ook eens van een andere kant te bekijken. En daar word je alleen maar beter van. En ja, neem het leven serieus, maar vergeet vooral niet ook te genieten van al het goede dat er is. Zo zet Prediker je voortdurend op een ander been, zet je steeds aan het nadenken. Wie ben ik? Wat wil ik?  Wat is goed? Wat is niet goed? Het is misschien wel het ‘bijbelste boek’ van de Schrift.

Prediker dankt zijn naam in de Nederlandse vertaling aan Maarten Luther die het Hebreeuwse Kohelet vertaalde met Prediker. Toch lijkt Kohelet niet iemand die aan preken is, hij denkt eerder hardop; hij is aan het zoeken en hij vindt niet altijd een antwoord. Omdat hij zichzelf nogal eens tegenspreekt op zijn zoektocht noemde theoloog Bert ter Schegget hem de ‘tegenspreker’. Als je Kohelet letterlijk vertaalt kom je uit bij ‘Verzamelaar’: iemand die wijsheden verzamelt en die mensen om zich heen verzamelt om die wijsheden mee uit te wisselen.

We lezen fragmenten uit het boek van Gerard Swüste Uit het leven gegrepen, Salomo’s Spreuken, Prediker en Hooglied vertaald en toegelicht. Skandalon 2020. € 27,50. Voor hen die het boek niet hebben zijn er kopieën van de teksten die we behandelen.

 

Dagen                             Vier maandagen (14.00 – 16.00 uur)

Data                                7 feb – 21 feb – 7 mrt – 21 mrt

Kosten                            40 euro

Begeleiding                   Gerard Swüste

 

De liefde die in alles overstroomt

De liefde die in alles overstroomt Een dag met Hildegard van Bingen   We kennen Hildegard van Bingen (1098-1179) van haar prachtige liederen, maar ook als iemand met een duidelijke missie en een bijzondere visie. Die missie van profetes maakte haar sterk om ook ons in deze tijd met haar visoenen te kunnen boeien. Op […]

De liefde die in alles overstroomt

Een dag met Hildegard van Bingen

 

We kennen Hildegard van Bingen (1098-1179) van haar prachtige liederen, maar ook als iemand met een duidelijke missie en een bijzondere visie. Die missie van profetes maakte haar sterk om ook ons in deze tijd met haar visoenen te kunnen boeien.

Op deze Hildegard-dag zullen de thema’s missie en visie in combinatie met de muziek het hoofdbestanddeel vormen. We lezen (vertaalde) tekstfragmenten uit haar werk, kijken naar haar visioenen; dit alles in een omlijsting van gezangen, die ook qua tekst de moeite waard zijn om aandachtig te lezen. Daarbij zal er voldoende gelegenheid zijn voor discussie, gesprek en voor stilte.

Op het programma staan de autobiografische passages uit de Vita van Hildegard en enkele brieven waaruit Hildegards missie blijkt. Bijzonder belangrijk zijn daarbij de brieven aan haar secretaris Wibert de Gembloux waarin zij ingaat op de aard van haar ‘schouwen’ en de manier waarop zij haar visioenen ontvangt. Vooral de laatste jaren van haar leven zijn interessant, omdat Hildegard, net als wij nu, met een ‘lockdown’ te maken heeft gehad. Bij haar ging het om ongehoorzaamheid jegens de bisschop van Mainz, hetgeen afgestraft werd met een langdurig interdict. Het betekende een soort lockdown voor het klooster: er mocht niet meer gezongen worden, alleen een gesproken mis mocht gelezen. Voor Hildegard hoorden zingen en de menselijke stem tot de essentie van de mens in relatie tot het goddelijke en daarom raakte dit interdict haar heel diep. Ook in de omgeving van het klooster te Bingen werd het zingen heel erg gemist. In de brief aan de Mainzer prelaten zet Hildegard uiteen hoe zij aankijkt tegen de muziek en ze houdt een warm pleidooi zowel voor het zingen als voor de instrumentale muziek tijdens de eredienst!

Tot slot zullen we enkele fragmenten lezen uit een onbekend geschrift, in deze moeilijke tijd ontstaan, waarin Hildegard,  terugblikkend op haar leven, in alle deemoed haar rol als profetes nader toelicht. Dit alles in het licht van haar mooie gezang Karitas habundat in omnia: de liefde die in alles overstroomt.

 

Datum               Vrijdag 11 februari (10.30 – 16.00 uur)

Kosten               20 euro

Begeleiding      Tony Lindijer

Zen-Zien-Tekenen

Zen–Zien–Tekenen      De kunst van het onbevangen waarnemen   Zie voor de tekst van deze cyclus de eerdere tekst van het najaar 2021   Dagen               Twee donderdagen (11.00 – 16.30 uur) Data                  10 en 24 maart Kosten              40 euro Begeleiding      Leo van Vegchel

ZenZienTekenen     

De kunst van het onbevangen waarnemen

 

Zie voor de tekst van deze cyclus de eerdere tekst van het najaar 2021

 

Dagen               Twee donderdagen (11.00 – 16.30 uur)
Data                  10 en 24 maart
Kosten              40 euro
Begeleiding      Leo van Vegchel

Taal is een luisteraar

Taal is een luisteraar   De mens hunkert naar taal. Taal verbindt. Taal troost. Taal is nodig om te communiceren maar bovenal is het een middel om je te uiten, om je te manifesteren, om te laten zien wie je bent.   Er zijn verschillende soorten taal. Lichaamstaal, gebarentaal, een eigen taal. Taal onderscheidt ons. […]

Taal is een luisteraar

 

De mens hunkert naar taal.

Taal verbindt.

Taal troost.

Taal is nodig om te communiceren

maar bovenal is het een middel om je te uiten,

om je te manifesteren,

om te laten zien wie je bent.

 

Er zijn verschillende soorten taal.

Lichaamstaal,

gebarentaal,

een eigen taal.

Taal onderscheidt ons.

Poëzie heeft een aparte plaats.

Hierin kan je meer uitdrukken dan dagelijkse woorden.

Kijken wat jou ruimte geeft.

Je kunt woorden en zinnen gebruiken die je niet verwacht

maar die wel een gevoelslading hebben.

Je kunt zinnen zo voegen dat het meer zegt.

Het kan je op een ander been zetten,

iets met je doen.

 

Als je niet weet wat je moet schrijven

is dat het beste begin.

Een ontdekkingsreis naar je dromen,

herinneringen, ervaringen.

Schrijvend ontdekken wat het beste bij je past.

 

Met poëzie lezen en schrijven.

Voor iedereen die graag gedichten schrijft of het nog niet eerder heeft gedurfd. Tijdens de workshop lezen we een aantal gedichten van bekende dichters. Vanuit deze gedichten schrijven we aan de hand van creatieve schrijfoefeningen en korte schrijfopdrachten een eigen gedicht. Schrijfervaring is niet nodig. Verlangen en nieuwsgierigheid wel.

 

Dagen               Twee dinsdagen (14.00 – 16.30 uur)

Data                 15 en 29 maart

Kosten             20 euro

Begeleiding     Lidwiene Vermeij en Lia Vergouwen

 

 

De tijd verstrijkt, herinneringen blijven.

De tijd verstrijkt, herinneringen blijven Rivieren keren nooit terug, Joke Hermsen   Ella Theisseling, kunsthistorica, besluit na de dood van haar vader de rivier uit haar jeugd op te zoeken, de Gardon in Zuid-Frankrijk, waar zij met haar ouders en broer vele vakanties doorbracht. Het boek Rivieren keren nooit terug van Joke Hermsen beschrijft niet […]

De tijd verstrijkt, herinneringen blijven

Rivieren keren nooit terug, Joke Hermsen

 

Ella Theisseling, kunsthistorica, besluit na de dood van haar vader de rivier uit haar jeugd op te zoeken, de Gardon in Zuid-Frankrijk, waar zij met haar ouders en broer vele vakanties doorbracht.

Het boek Rivieren keren nooit terug van Joke Hermsen beschrijft niet alleen de reis terug naar die plek uit haar jeugd, maar eveneens gaat ze terug in de tijd en komen herinneringen boven aan haar vakantievriendje, het zwemmen in de rivier en de omgang met haar ouders, met name haar vader. Waarom zijn haar herinneringen aan hem zo verwarrend? Welke invloed hebben ze gehad op haar verdere leven. En wat wil ze met de rest van haar leven? Gaandeweg de reis durft ze de confrontatie met haar verleden aan en de pijn van die zonovergoten jeugd stukje bij beetje onder ogen te zien.

 

Hermsen laat zich in deze roman niet alleen kennen als schrijfster, maar ook als filosoof. Ze mijmert over de aard en de functie van tijd en herinneringen, die ze beeldend beschrijft aan de hand van het stromen van water en het staan aan de beide oevers van een rivier, verleden en toekomst. Durft ze, niet wetend wat de toekomst haar zal brengen, naar de andere oever te zwemmen?

 

Een verhaal over de kracht van jeugdherinneringen, liefde, verlies en rouw. Over dochter zijn, volwassen worden en moederschap. Een boek waarin filosofische mijmeringen afgewisseld worden met prachtige landschapsbeschrijvingen, en de schoonheid van kunst, cultuur en muziek een plek krijgt. Aldus een recensie van Marieke de Vries-Griffioen.

 

Een dag om aan de hand van de mijmeringen en de herinneringen van Ella terug te kijken naar onze jeugdherinneringen en naar de wijze waarop in onze levens de tijd is verstreken. Hoe wij als het ware hebben gezwommen van de ene naar de andere oever.

 

Om te kunnen deelnemen aan deze dag geldt als voorwaarde dat u het boek Rivieren keren nooit terug van Joke Hermsen (uitgegeven bij De Arbeiderspers), gelezen heeft.

 

Datum                   Vrijdag 18 maart (10.30 – 16.00 uur)

Kosten                  20 euro

Begeleiding          Wil van der Heijden en Kees Weel

 

De spiritualiteit van de Johannes-Passion van J.S. Bach

De spiritualiteit van de Johannes-Passion van J.S. Bach    Het zingen van het lijdensverhaal uit de vier evangeliën heeft in de liturgie van de Goede Week altijd een belangrijke functie gehad. De teksten werden over het algemeen niet gesproken maar gezongen, omdat op deze wijze de boodschap van de tekst in het hoofd en het […]

De spiritualiteit van de Johannes-Passion van J.S. Bach   

Het zingen van het lijdensverhaal uit de vier evangeliën heeft in de liturgie van de Goede Week altijd een belangrijke functie gehad. De teksten werden over het algemeen niet gesproken maar gezongen, omdat op deze wijze de boodschap van de tekst in het hoofd en het hart van mensen kon beklijven.

Bach componeerde zijn Johannes-Passion zes jaar eerder dan zijn Matthäus-Passion. Beide werken worden vaak met elkaar vergeleken. Het gevolg is dat aan de Johannes-Passion als vanzelf minder waarde wordt gehecht omdat zij in vergelijking met de Matthäus-Passion bijna een uur korter duurt en een veel soberder indruk maakt. Maar wie zich laat raken door de ‘binnenkant’ van Bach’s muziek, ontdekt dat de Johannes-Passion met niets te vergelijken is omdat zij zo uniek is.

Vanaf het moment dat Bach de eerste versie van zijn Johannes-Passion in 1724 voltooid had, heeft hij zijn hele verdere leven aan dit stuk gewerkt. In tegenstelling tot de Matthäus-Passion ademt de Johannes-Passion een sfeer van vurigheid en emotionaliteit, die tot klinken komen in de vaak schrille muzikale contrasten.

Uit Bachs onvoltooide Passie van Ad de Keyzer:

Stel je voor. Wanneer Johann Sebastian Bach in 1724 aan de toonzetting van het lijdensverhaal volgens de evangelist Johannes begint om deze in de liturgie van Goede Vrijdag op 7 april ‘s middags uit te voeren, heeft hij op zijn schrijftafel een leeg muziekvel voor zich liggen. Hij doopt zijn ganzenveer in de inktpot en kalligrafeert linksboven in de hoek de letters J.J. Dat heeft hij altijd gedaan en dat doet hij nu ook. Het is een rite die, als hij die niet voltrekt, hem verhindert te beginnen. J.J. staat voor Jesu, Juva, ‘Jezus, help’. Bach bidt om bijstand. Bach kent zijn plaats door te erkennen dat hij hulp behoeft. Bach heeft er weet van dat hij, hoe getalenteerd hij ook is, de inspiratie die hij nodig heeft alleen maar kan ontvangen. En hij ontvangt haar in overvloed, zij houdt nooit op, zij blijft stromen. Daarom zal de erkenning aan het begin van zijn compositie aan het eind ervan omgevormd zijn in een erkentelijkheid, wanneer hij als een soort handtekening in schone letters onder zijn noten kalligrafeert: SDG, Soli Deo Gloria, ‘Alleen God de eer’.

 

Datum              Vrijdag 25 maart (11.00 – ca. 16.00 uur)

Kosten              20 euro

Begeleiding       Ad de Keyzer