Toelichting bij het programma 2019 - 2020 - KCS Haarlem

 

TOELICHTING  BIJ HET PROGRAMMA

 

 

 

Voor u ligt het nieuwe jaarprogramma van het KCS, dat wij weer

met veel genoegen voor u mochten samenstellen.  We hebben er opnieuw naar gestreefd u een rijk en gevarieerd aanbod te bieden, waarin u hopelijk het nodige van uw gading kunt vinden.

 

Opvallend is om te beginnen, dat in meerdere programma’s het thema ‘samenleven’ centraal staat. In de leesgroep Speling is ‘Samenlevingskunst’ zelfs het jaarthema: hoe komen we tot een nieuw ‘wij’? Dezelfde vraag wordt gesteld in de prachtige films van dit jaar: ‘We zoeken verbindingen en een zekere geborgenheid.

We verlangen ernaar vertrouwen te herstellen’.

Om nog even bij de schone kunsten te blijven: de Openingsavond van het najaar, Het bezielde landschap, gaat over spiritualiteit in de schilderkunst, met thema’s als het verlangen naar een aards paradijs, kosmisch besef, de berg als manifestatie van het goddelijke.

De poëziecyclus is ditmaal gewijd aan Ida Gerhardt, ‘Vorstin der Nederlandse poëzie’. Haar gaat het vooral om het geheim dat schuilgaat in de gewoonste menselijke dingen.

U kunt dat ook zelf gaan ontdekken en verbeelden in de poëzie-workshop Taal is een luisteraar: ‘De mens hunkert naar taal.

Taal verbindt. Taal troost’. En als vanouds op de zaterdagen van

Zen-Zien -Tekenen. ‘Alle heel gewone, dagelijkse dingen worden bijzonder als je ze ziet met een oog dat tekent’ .

 

Dat het menselijke en religieuze onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn, zegt ook de fameuze filosoof Kierkegaard, aan wie opnieuw op veler verzoek een cyclus is gewijd.

Concrete illustraties van Kierkegaards gedachte bieden de indrukwekkende levens en teksten van hedendaagse mystici Simone Weil en Dietrich Bonhoeffer, die in twee cycli worden besproken.

 

Want daar waar wij staan, moeten wij het verborgen godde­lijke leven doen oplichten. Deze gedachte van Martin Buber staat centraal in de cyclus De weg van de mens.

Een oeroud symbool voor de weg naar binnen, naar de essentie van het bestaan, is het labyrint. Wie ‘met de ziel onder de arm’ dit labyrint zelf wil lopen is van harte welkom bij de gelijknamige cyclus.

Ook in de Leesclub keren de thema’s terug van het leven als zoektocht en leerschool en van het zelf vormgeven aan je lot.

Hoe je van ‘overleven naar spelen’ kunt komen wordt tenslotte indrukwekkend geïllustreerd in de cyclus over Christa Anbeek, Spelen als geschenk.

 

Het grote thema van het kwaad, alsmede de banaliteit daarvan, komt aan bod in een film en dag over Hannah Arendt, met als boeiende tegenhanger een dag over Een Jihad van Liefde.

Tot slot prijzen we ons gelukkig dat Ad de Keyzer opnieuw bereid is, een dag te verzorgen over de spiritualiteit van de magistrale Passies van Johann Sebastian Bach, ditmaal de Johannes-Passion.

 

En als nieuwe gastinleider voor de Openingsavond in het voorjaar mogen wij Gerard Swüste verwelkomen, die met ons de spiritualiteit van de Psalmen komt bespreken, als liederen van de ziel.

 

Onverminderd gaan we intussen door met ons streven het KCS een plaats te laten zijn van rust, bezinning en – vaak ontroerende – ontmoeting en gesprek.

 

Ons aanbod is er vooral op gericht, mensen de gelegenheid te bieden stil te staan bij hun eigen innerlijke ervaringen en die van anderen, om daarover met elkaar in gesprek te gaan. Het KCS is dan ook geen ‘studiecentrum’ waarin kennis wordt overgedragen of bediscussieerd. Voor zover het om kennis gaat, is dat kennis van het hart. Het gaat ons om verdieping en verrijking van ieders eigen ervaringen, door wat er wordt aangeboden aan teksten, films, poëzie, muziek, beelden etc. en door het gesprek hierover. Dit alles in een enigszins meditatieve sfeer en met eerbied en respect voor elkaar. Het is vooral op deze manier dat er op het KCS niet alleen naar spiritualiteit wordt gezocht, maar dat ons Centrum ook daadwerkelijk iets van een oefenplaats voor spiritualiteit wil zijn. Meer over onze doelstelling, werkwijze etc. is te lezen in KCS in vogelvlucht, achterin dit programmaboekje. U kunt daar ook informatie vinden over de achtergronden van onze begeleiders.

 

Wij hopen dat u weer veel inspiratie kunt vinden in ons aanbod!

 

De staf van het KCS: Wil van der Heijden, Riet Spierings en Lia Vergouwen

 

NB U zult opmerken dat bij de staf de naam van Cees Savelkouls ontbreekt. Helaas kan hij wegens ziekte niet langer deelnemen aan de staf en aan de poëziecyclus. Wij wensen hem veel sterkte.

 

 

 

 

 

Programma najaar 2019

Openingsavond KCS

Het bezielde landschap     Openingsavond  KCS  

Spiritualiteit in de schilderkunst

Eeuwenlang werd het landschap geschilderd als spiegel van de ziel en uitdrukking van spirituele waarden. Dr. Kick Bras schreef er een boek over, een rijk kijk- en overdenkboek, met veel grote kleurafbeeldingen. De schrijver toont en becommentarieert landschappen van Caspar David Friedrich tot William Turner, van Vincent van Gogh tot Anselm Kiefer. Het boek is recent verschenen. Kick Bras houdt hierover een lezing, waarbij hij veel van de schilderijen zal projecteren. Aan de orde komen thema’s als het verlangen naar een aards paradijs, kosmisch besef, de berg als manifestatie van het goddelijke. Het boek zal ook (met korting) te koop zijn.

 

Datum                             Vrijdag 13 september (19.30 – ca 21.30uur)

Kosten                            5 euro

Inleider                           Kick Bras

Aanmelden                     noodzakelijk (ruimte is beperkt) en uitsluitend schriftelijk of via e-mail:

info@kcs-haarlem.nl

Speling-leesgroep.

Samenlevingskunst

Hoe leef ik mijn leven samen met anderen?

Speling is een kwartaaltijdschrift voor bezinning en spiritualiteit onder redactie van onder andere Annemarieke van der Woude, Marjeet Verbeek en Kees Waaijman. Het tijdschrift gaat haar 71ste  jaargang in, is uit de Karmeltraditie voortgekomen en nog steeds een van de toonaangevende tijdschriften over allerlei actuele en tijdloze onderwerpen, belicht vanuit de christelijke spiritualiteit.

Er wordt gewerkt met jaarthema’s. Dit jaar is het thema ‘Samenlevingskunst’. In een tijd waarin de toekomst van Europa onzeker is, het klimaat wordt bedreigd, duizenden mensen op drift zijn geraakt en nationalisme en protectionisme hoogtij vieren, is het niet moeilijk om een cultuurpessimist te zijn. Het gebouw van ons samenleven lijkt te zijn ingestort en wij zitten te midden van de puinhopen. Vragen die dan oprijzen zijn: hoe leef ik mijn leven samen met anderen? Wat bepaalt eigenlijk onze menselijkheid?

Er is een verlangen om verschillen te overbruggen en vertrouwen te herstellen, Kunnen in die speurtocht naar een nieuw ‘wij’ aloude deugden van betekenis zijn?

 

Eens per kwartaal komen we bij elkaar. In de loop der jaren is een hechte band ontstaan, die zich kenmerkt door een veilige omgeving waar doorleefde ervaringen in de taal van het hart gedeeld kunnen worden.  Er is ruimte en plaats in de groep om je aan te sluiten.

We lezen Speling, te bestellen bij Uitgeverij Gianotten, Postbus 9228, 5000HE Tilburg: speling@gianottenprintedmedia.nl

Jaarabonnement 28.50 Euro. Zie ook www.speling.nl

 

Dagen                Vier dinsdagavonden (19.15 – 21.30 uur)
Data                   3 sept – 3 dec – 3 mrt – 2 juni
Kosten               40 euro
Begeleiding       Joanne Kruijswijk Jansen en Krijn Kramer

Vernomen tijdens onweer

Ida Gerhardt: Een leven in gedichten

Ida Gardina Margaretha Gerhardt (Gorinchem, 11 mei 1905 – Warnsveld, 15 augustus 1997) was een Nederlands dichteres en een classica pur sang: in haar bewondering voor Lucretius en Vergilius, voor haar eigen leermeester Leopold, in haar leraarschap en in haar verskunst (sonnetten, kwatrijnen, rondelen, sapphische strofen). ‘Vorstin der Nederlandse poëzie’ heette zij ook wel. Denkend in dichter-generaties hoort ze als derde in een rijtje na Nijhoff en Achterberg. In kerkelijke kring is zij vooral bekend vanwege haar berijming van de Psalmen (samen met Marie van der Zeyde).

Ze had er speciaal Hebreeuws voor geleerd.

 

Wat in haar gedichten aanspreekt is die ontvankelijke houding ten opzichte van het leven zèlf. Beelden die ze zag, geluiden die ze hoorde, woorden vooral, konden haar plots aangrijpen. Ze kon er door worden stilgezet om vervolgens vol verbazing, verwonderd, er heel andere dingen in te horen, in te zien, ongeziene dingen, ongehoord. Dat was haar talent, haar dichterschap. Zij ervoer het als haar roeping om die wonderlijke tekenen te verstaan, de signalen op te vangen van een wereld die tegelijk wel en tegelijk niet van hier is. En dan te proberen die te decoderen en ze te vatten in gedichten.

 

Dit proces van transformatie van een ogenschijnlijk gewoon gebeuren tot een zeer betekenisvol en zinrijk verhaal, is fascinerend bij Ida Gerhardt. Iets heel gewoons wordt door haar opgevangen, een beeld van een jong kalf in de wei, een vreemd woord, het geluid van water in de sluis, ja het kan zelfs een radiobericht zijn (de waterstand) en dan is er een ‘clic’. Wat ze ontvangen heeft verbindt zich met iets in haar ziel, het ongehoorde begint te groeien en zoekt een uitweg in een gedicht. Daar geeft het zijn geheimenis prijs, daar wordt wat verborgen was geopenbaard. Maar pas op, ook verwoord (gevat in de code van de taal) blijft het een geheimenis.

 

In vijf bijeenkomsten lezen we gedichten die haar leven markeren. Kunnen we even ontvankelijk worden als de dichteres toen zij het gedicht schreef?

 

Dagen                Vijf woensdagen (14.00 – 16.30 uur)

Data                   18 sep –  2 okt – 16 okt – 30 okt – 13 nov

Kosten               50 euro

Begeleiding       Janneke Krijger en Lia Vergouwen

Samen leven, een hele kunst

De afgelopen decennia stonden in het teken van het ‘ik’, van de ontplooiing van ons zelf. De laatste jaren komt de vraag op hoe we ons leven leiden samen met anderen. We zoeken verbindingen en een zekere geborgenheid. We verlangen ernaar vertrouwen te herstellen. En dat is nog een hele kunst. Waar staan wij in […]

De afgelopen decennia stonden in het teken van het ‘ik’, van de ontplooiing van ons zelf. De laatste jaren komt de vraag op hoe we ons leven leiden samen met anderen. We zoeken verbindingen en een zekere geborgenheid. We verlangen ernaar vertrouwen te herstellen. En dat is nog een hele kunst. Waar staan wij in onze verbeelding van een nieuw ‘wij’?  Waar vinden we  bronnen voor onze creativiteit?

 

De film Roma

De met een Gouden Leeuw bekroonde film Roma uit 2018 van Cuarón is een levensechte, fijnbesnaarde film die betovert en verrast met subtiele details en herkenbaar menselijk geworstel.

De film speelt zich af tegen de achtergrond van het roerige en gewelddadige Mexico van de vroege jaren zeventig, maar begint en eindigt met een lange scène waarin de vloer van de binnenplaats geschrobd wordt door het kindermeisje Cleo dat inwoont bij een gezin uit de hogere middenklasse. We blijven bij haar, de hele film lang.

Roma is een biografische film, een ode aan het kindermeisje van de Mexicaanse regisseur zelf. Door zijn 57-jarige ogen kijken we met hem terug op wat destijds vanzelfsprekend was. ‘Je stelt jezelf weinig vragen over de mensen met wie je opgroeit’, zegt Cuarón. ‘Je houdt van ze, ze zijn er. Je hebt geen reden eens een stapje achteruit te doen, om die personen los te zien van die familie-context. Als individuen, mensen met hun eigen behoeften en wensen.’

Dat doet hij wel in zijn film Roma. Het kindermeisje Cleo is, zoals toen gebruikelijk was, afkomstig uit een inheemse bevolkingsgroep. ‘Voor mij was ze mijn tweede moeder, mijn indianenmoeder. Ze leeft nog steeds in het familiehuis, haar dochter is als mijn nichtje. Ze hoort bij het gezin, maar dat neemt haar sociale klasse niet weg, of haar inheemse komaf. Daardoor is ze achtergesteld. En dan was ze ook nog vrouw in de samenleving van toen. Driedubbel getroffen. Ik wilde in mijn film aandacht besteden aan de complexiteit van haar leven.’

En zo werd Roma een vrijwel plotloos sfeerportret van een familie én een subtiele kritiek op een racistische klassenmaatschappij vol geweld op de achtergrond. Betoverend is de weldadige rust van de film met zijn kalme camerabewegingen, talloze subtiel verbeelde details van herkenbaar menselijk geworstel en soms ook verrassend met een incidentele dosis magisch realisme. Een paar uur lang neemt Cuarón je mee naar een zelden zo op beeld vertoonde plek. De filmtitel Roma reikt daarmee naar de gouden periode van de Italiaanse cinema, het neorealisme van grootmeesters Rossellini en De Sica, die de ‘gewone mens’ portretteerden. Maar de titel is allereerst een verwijzing naar het Roma van Mexico-Stad, de wijk waar Cuarón opgroeide. Hij zet de wijk en zijn mensen neer in hedendaags en naturalistisch zwart-wit zodat de film nergens nostalgisch en romantisch wordt, maar wel de vraag oproept: samen leven, hoe doen we dat, toen en nu?

 

Datum                Zaterdag 21 september (11.00 – 16.30 uur)

Kosten               20 euro

Begeleiding       Wilbert Sentenie en Marjeet Verbeek

Met de ziel onder de arm

Een dag rond het labyrint

Vreugde en verdriet

zijn voor haar geen verschillende gevoelens.

Alleen als die twee zijn verbonden

is ze bij ons.

We kunnen op haar rekenen

wanneer we nergens zeker van zijn

maar alles willen weten.

 

‘Enige woorden over de ziel’, Wisława Szymborska

 

Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd, zegt men. De dichter Gerrit Krol schrijft ergens: wie niet elke dag in zijn ziel roert, vriest dicht. Maar waar houdt de ziel zich schuil? Liever loop je er niet mee onder de arm. Want dan gaat het je blijkbaar niet goed. Of …? Hebben we het soms niet gewoon nodig om met de ziel onder de arm te lopen, onze pas te vertragen en ons eens af te vragen hoe het met ons gesteld is?

Deze dag gaan we onze ziel in beroering laten brengen, door letterlijk in beweging te komen en een labyrint te lopen. Daar blijkt, zo leert de ervaring, het labyrint heel geschikt voor te zijn. Het is een oeroud symbool voor de weg naar binnen, naar de essentie van het bestaan. Een geometrisch beeld van de brug tussen hemel en aarde, de verzoening van tegendelen en een zinnebeeld voor de scheppende en leven schenkende krachten in het universum.  Labyrinten worden al in rotstekeningen uit de Bronstijd aangetroffen, in vele culturen van India tot Amerika, en werden in de Middeleeuwen in de vloer van zeven Franse kathedralen gelegd.

Maar later raakten deze labyrinten weer in onbruik en werden zij eruit gesloopt, op die van Chartres na. Wel bleven de steen- en turflabyrinten langs verre kusten van Europa bewaard en gebruikt door bijvoorbeeld vissers voordat zij de zee op gingen en bij lentefeesten. Dat duidt erop dat mensen hier nog lang betekenis aan toekenden.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw is er opnieuw een grote belangstelling ontstaan en sindsdien worden overal nieuwe labyrinten gelegd: bij ziekenhuizen, in stadsparken en in kerken, bij spirituele centra en op bijzondere plaatsen in het landschap. Wanneer mensen er gebruik van maken, zeggen zij dikwijls dat ze er door tot rust komen, dat zij bijvoorbeeld helderheid krijgen over een moeilijke beslissing of verbondenheid ervaren met zichzelf en met anderen, met de natuur en de spirituele wereld.

We zullen deze zondag de rijke betekeniswereld van het labyrint verkennen, de geschiedenis en de symboliek. Met speelse en creatieve elementen, schrijfoefeningen, met poëzie en muziek hopen we de kracht van het labyrint te ondergaan. Als het weer het toelaat, gaan we in de middag in het Ripperdapark een labyrint  lopen. We mochten eens, in een omtrekkende beweging, een glimp opvangen van de ziel!

Zorg voor geschikte buitenkleding en schoenen waarmee u op gras kunt lopen. Bij slecht weer zoeken we een alternatieve locatie voor het labyrint. Teksten en materialen worden op de dag zelf tegen een kleine vergoeding ter beschikking  gesteld.

 

Datum               Zondag 22 september (11:00 – 16:30 uur)

Kosten              20 euro

Begeleiding      Dinette Kooiman en Mineke Kroes

De weg van de mens

Waar ben je in jouw wereld?

De weg van de mens wordt wel het mooiste en meest fijnzinnige boekje van Martin Buber genoemd, een pareltje van chassidische literatuur. Sinds 1952 beleefde het vele herdrukken. De teksten zijn gebaseerd op een lezing van Buber in 1947 in Bentveld voor de Woodbrookers.

 

Het chassidisme is de grote mystieke-religieuze beweging die in het midden van de 18e eeuw ontstond in het Oost-Europese Jodendom.

 Wij hebben hier te doen met een leer die ervan uitgaat dat mensen in wezen ongelijk zijn, en die zij daarom niet aan elkaar gelijk wil maken. Alle mensen hebben toegang tot God, maar ieder heeft een andere. Juist in de verscheidenheid van de mensen, in de verscheidenheid van hun aanleg en hun neigingen, ligt de grote mogelijkheid voor het mensdom.

Ieder draagt iets kost­baars in zich, dat in geen ander te vinden is. Wat echter dit ‘kostbare’ is in een mens, kan hij slechts ontdekken wanneer hij zijn sterkste gevoelens, zijn innigste wens, datgene in hem wat zijn diep­ste innerlijk beroert, waarachtig beseft.

Op vertellende toon neemt Buber de lezer mee op die weg. Soms ontvouwt hij een korte chassidische vertelling om de wijsheid daarin te laten oplichten. Zo komt de weg van de mens dichtbij. Een weg die te doen is, een weg voor iedereen. De weg die loopt van zelfbezinning, de eigen bijzondere weg, via vastbeslotenheid, steeds weer bij zichzelf beginnen en zich niet met zichzelf bezighouden om te komen tot de plaats waar men staat.

Want daar waar wij staan, moeten wij het verborgen godde­lijke leven doen oplichten. En al hadden wij macht tot aan de uithoeken van de aarde, wij zouden niet toekomen aan dat vervulde bestaan wat ons de stille toegewijde overgave aan de levende-omge­ving schenken kan  (…) Onder de haard van onze woonstede ligt onze schat begraven.

 

Het kleine boekje nodigt uit om steeds opnieuw te lezen, om de teksten stap voor stap op je te laten inwerken, er samen over te praten en zo steeds dieper binnengeleid te worden in de wijsheid en levenskunst die erin te vinden is.

Het is een mooi uitgevoerd boekje met een prent van H.N. Werkman (1882-1945) op de omslag. In de bijeenkomst laten we ons ook inspireren door andere prenten van Werkman bij door Buber navertelde chassidische legenden.

Martin Buber (1878-1965) was filosoof, schrijver, bijbelkenner en psycholoog en groot kenner van de joodse literatuur en traditie. Vanwege zijn inspanningen voor de vrede tussen Joden en Arabieren ontving hij vele prijzen, waaronder de Goetheprijs en de Erasmusprijs.

 

Martin Buber, De weg van de mens, Uitgeverij Juwelenschip.

ISBN 13: 978 90 215 8046 3

 

Dagen             Vijf woensdagen   (14.00 – 16.30 uur)

Data                9 okt – 23 okt – 6 nov – 20 nov – 4 dec. 2019

Kosten            50  euro

Begeleiding    Wil Simis-Goddijn en Riet Spierings

 

Taal is een luisteraar

De mens hunkert naar taal. Taal verbindt. Taal troost. Taal is nodig om te communiceren maar bovenal is het een middel om je te uiten, om je te manifesteren, om te laten zien wie je bent.   Er zijn verschillende soorten taal. Lichaamstaal, gebarentaal, een eigen taal. Taal onderscheidt ons.   Poëzie heeft een aparte […]

De mens hunkert naar taal.

Taal verbindt.

Taal troost.

Taal is nodig om te communiceren

maar bovenal is het een middel om je te uiten,

om je te manifesteren,

om te laten zien wie je bent.

 

Er zijn verschillende soorten taal.

Lichaamstaal,

gebarentaal,

een eigen taal.

Taal onderscheidt ons.

 

Poëzie heeft een aparte plaats.

Hierin kan je meer uitdrukken dan dagelijkse woorden.

Kijken wat jou ruimte geeft.

Je kunt woorden en zinnen gebruiken die je niet verwacht

maar die wel een gevoelslading hebben.

Je kunt zinnen zo voegen dat het meer zegt.

Het kan je op een ander been zetten,

iets met je doen.

 

Als je niet weet wat je moet schrijven

is dat het beste begin.

Een ontdekkingsreis naar je dromen,

herinneringen, ervaringen.

Schrijvend ontdekken wat het beste bij je past.

 

 

Met poëzie lezen en schrijven.

Voor iedereen die graag gedichten schrijft of het nog niet eerder heeft gedurfd.

Tijdens de workshop lezen we een aantal gedichten van bekende dichters. Vanuit deze gedichten schrijven we aan de hand van creatieve schrijfoefeningen en korte schrijfopdrachten een eigen gedicht. Schrijfervaring is niet nodig. Verlangen en nieuwsgierigheid wel.

 

Dagen               Twee vrijdagen (14.00 – 16.30 uur)

Data                  18 oktober en 1 november

Kosten              20 euro

Begeleiding      Lidwiene Vermeij

Ik wil in mijn eigen hoofd wonen

Leerschool van Tara Westover

Het aangrijpende verhaal in het boek Leerschool gaat over het leven van Tara Westover. Ze beschrijft hoe ze opgroeit in een groot Mormoons gezin in de bergen van Idaho in de Verenigde Staten. Ze heeft geen bewijs van haar geboorte, ze gaat niet naar school, helpt haar moeder als kruidengenezeres en werkt met haar broers in de sloperij van haar vader. Lange tijd conformeert ze zich aan deze geïsoleerde en uitzonderlijke situatie en aan de strenge opvattingen van haar vader. Ze verdoezelt het geweld dat haar broer op haar uitoefent. Intussen leert ze, deels van haar moeder maar vooral door zelfstudie, lezen, schrijven en wiskunde.

Langzamerhand dringt het besef door dat ze als het ware leeft in het hoofd van haar vader, vanuit zijn denkbeelden en opvattingen over het leven en hoe de wereld in elkaar zit. Ze wil in haar eigen hoofd leven en wonen en ontdekt dat de wereld buiten haar gezin beter bij haar past. Als ze op zestienjarige leeftijd wonderwel slaagt voor het toelatingsexamen van een naburige universiteit blijkt die stap buiten het gezin wel heel groot te zijn. Niet alleen de universiteit, maar ook het omgaan met medestudenten en het leven in een moderne wereld die haar volkomen vreemd is, blijken een enorme leerschool voor haar te zijn. De allerbelangrijkste en moeilijkste leerschool is echter de zoektocht naar wie ze zelf is, het vinden van haar eigen identiteit.

Het verhaal laat zien hoe ze zelf vorm geeft aan haar lot, stap voor stap, met vallen en opstaan en hoe ze heen en weer geslingerd wordt tussen boosheid en loyaliteit naar haar ouders en haar familie. Hoe meer ze zichzelf vindt, hoe meer de liefde voor haar ouders het uiteindelijk toch wint van de woede en de boosheid.

De ongelooflijke zoektocht van Westover is spannend en confronterend, zeker als je zelf een strenge, onderdrukkende religieuze opvoeding hebt gehad of geweld in welke vorm dan ook in je eigen gezin hebt meegemaakt. Het meest onvoorstelbaar en dapper is toch de weg die zij heeft durven gaan en die haar uiteindelijk veel gebracht heeft. Momenteel is ze onderzoekster op de universiteit van Cambridge.

 

Een indrukwekkend en spannend boek dat genoeg stof biedt om met elkaar in gesprek te gaan over je eigen opvoeding, over loyaliteit aan je familie, over hoe om te gaan met geweld in de familiekring, over een breuk met je familie, over persoonlijke zingeving, maar vooral over de zoektocht naar jezelf.

En wat betekent dat alles voor de rest van je leven?

 

Welkom op deze dag over dit bijzondere boek dat wereldwijd enorm in de belangstelling staat.

Een voorwaarde om deel te nemen aan deze dag is dat u het boek Leerschool van Tara Westover gelezen heeft. Het is uitgegeven bij De Bezige Bij, Amsterdam.

 

Datum              Vrijdag 8 november 2019 (10.30 – 16.00 uur)

Kosten              20 euro

Begeleiding      Wil van der Heijden en Kees Weel

De weerspannige mystiek van Simone Weil

De Joodse filosofe en activiste Simone Weil (1909-1943) haalde veel overhoop in de toentertijd gevestigde  wereld, of dat nu de industriële maatschappij, het onderwijs of de kerk was. Zij heeft zichzelf daarbij allerminst gespaard. Zij heeft zich indringend bezig gehouden met moeilijke zaken die in haar samenleving en kerkelijke context speelden. Haar groeiende affiniteit met […]

De Joodse filosofe en activiste Simone Weil (1909-1943) haalde veel overhoop in de toentertijd gevestigde  wereld, of dat nu de industriële maatschappij, het onderwijs of de kerk was. Zij heeft zichzelf daarbij allerminst gespaard. Zij heeft zich indringend bezig gehouden met moeilijke zaken die in haar samenleving en kerkelijke context speelden. Haar groeiende affiniteit met de katholieke kerk laat zij gepaard gaan met scherpe kritiek. Haar intense Godsrelatie is daarbij uiteindelijk haar belangrijkste oriëntatie. ‘In deze wereld maar niet ván deze wereld’ is een rode draad in al wat zij doet en schrijft. Geen wonder dat  in onze cultuur waarvan de orde en rust tekenen van slijtage vertonen, haar teksten aan belangstelling winnen.

Aan de hand van haar vaak weerbarstige maar glasheldere teksten proberen we met elkaar te zien of en hoe haar intimiteit met onze God ook voor ons oriëntatie biedt.

 

Dagen               Drie zaterdagen (11.00 – 16.30 uur)

Data                  9 nov – 23 nov – 14 dec

Kosten              60 euro

Begeleiding     Frans Maas

Programma voorjaar 2020

Openingsavond KCS

De Psalmen: liederen van de ziel

In de loop van de geschiedenis heeft de wereld een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Maar wat er in mensen leeft aan pijn, verdriet, woede, vertrouwen, blijdschap, dankbaarheid, dat is van alle eeuwen. En daarover zingen de Psalmen. Gedichten, liederen, twee-, soms misschien wel drieduizend jaar oud. Ze proberen woorden te geven aan wat mensen beleven, wat er omgaat in hun hart. Tot op de dag van vandaag worden ze gezegd, gebeden en gezongen. Ze vormen de rode draad in het dagelijks leven van alle abdijen over de hele wereld. Woorden van troost, woorden om je moed te geven, je hart te luchten. Soms dus ook woorden die ongemakkelijk zijn, wellicht vooral als ze zingen over wat ‘de vijand’ wordt toegewenst.

 

Met de woorden van de Psalmen spreken mensen al eeuwen tot de Levende die gezegd heeft ‘Ik zal er zijn’, maar die soms zo ver weg of zelfs zo afwezig lijkt. De Psalmen leren ons dat je tegenover de Levende alles mag zeggen, alles wat je op je hart hebt.

We gaan enige psalmen onder de loep nemen. Kijken naar de opbouw, de poëzie, de verwijzing naar verhalen uit de Schrift en ook naar passages waar we het misschien moeilijk mee hebben.

 

Datum               Vrijdag 10 januari  (19.30 –  ca 21.30 uur)

Kosten              5 euro

Begeleiding      Gerard Swüste

Aanmelden       noodzakelijk (ruimte is beperkt) en uitsluitend schriftelijk of via e-mail: info@kcs-haarlem.nl

Søren Kierkegaard: de mens is geest

Menselijkheid en religiositeit zijn niet te scheiden, maar horen onverbrekelijk samen

Menselijkheid en religiositeit zijn niet te scheiden, maar horen onverbrekelijk samen

Kierkegaard blijft boeien. Hij leefde meer dan anderhalve eeuw geleden, maar nog steeds spreekt hij ons aan. Het is wonderbaarlijk hoe hij het raadsel van het leven nader probeert te verklaren en op te lossen, zoekend naar een verbinding tussen zijn eigen ervaringen en zijn religieuze wortels. Zich steeds bewegend op het grensvlak van filosofie, psychologie en religie. Hij onderzoekt, verhaalt, verklaart op een zodanige manier, dat de lezer gedwongen wordt de opgeworpen vragen zelf te beantwoorden. Ieder mens is uniek en zal zijn eigen antwoorden moeten vinden. Kierkegaard geeft de denkrichting aan, het antwoord laat hij aan de lezer.

Dit voorjaar verscheen er een nieuw boek over Kierkegaard. Een pareltje, zo noemt kenner Geert Jan Blanken het boek. Het is een feestje om het te lezen. Het boek Wij zijn ons brein van Dick Swaab, beleefde veel drukken. Het is echter zaak om niet zomaar  met die eenzijdige visie op de mens mee te gaan. Kierkegaard gaf al in de 19e eeuw aan, zo verwoordt Andries Visser het, dat niet ons brein denkt en overweegt, maar dat we dat zelf doen met onze geest.

We willen in zes middagen over dit boek in gesprek gaan. Kierkegaard lezen we graag in groepsverband. Wanneer je dat met elkaar doet, blijkt hij veel rijker te zijn dan wanneer je hem alleen leest. Hij werpt je op jezelf terug, confronteert je met de waarheid van je eigen leven. In deze cyclus lezen we óver het mensbeeld van Kierkegaard, maar mét  veel citaten van hemzelf kunnen we zeer zeker ook genieten van zijn unieke, spitse en diepe wijsheden, terecht pareltjes genoemd. Een fijne manier om met elkaar in gesprek te gaan en ervaringen uit te wisselen.

We lezen: Andries Visser, De mens is geest, Kierkegaards Humanisme. ISBN 978 946340 1852 NUR 730  Uitgeverij Damon, Eindhoven. € 19,90    

         

Dagen               Zes woensdagen  (14.00 – 16.30 uur)
Data                  22 jan – 5 feb – 19 febr – 4 mrt – 25 mrt – 15 april
Kosten              60 euro
Begeleiding      Riet Spierings en Krijn Kramer

Ook al zou er geen God zijn…

Midden in de aardsheid van dit leven staan

Midden in de aardsheid van dit leven staan

 

Alleen wie voor de joden schreeuwt, mag ook gregoriaans zingen.
(Dietrich Bonhoeffer)

 

De Duitse theoloog, luthers predikant en verzetsstrijder Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) was actief betrokken bij de Bekennende Kirche (Belijdende Kerk) én bij het verzet tegen de nazibeweging. Vanaf het begin weigerde hij te collaboreren met het Hitler regime door bijvoorbeeld in een radiolezing het Führerprincipe te weerleggen (1933) en te weigeren de ariërverklaring te tekenen (1935). Vanwege zijn protest tegen het nationaalsocialisme, zijn ondergrondse verzet, zijn hulp aan de joden en zijn daadwerkelijke deelname aan de samenzwering tegen Hitler en zijn bewind, werd hij op 5 april 1943 gearresteerd en gevangengezet.

Twee jaar later, enkele weken voor de capitulatie van Duitsland, werd Dietrich Bonhoeffer op 9 april door ophanging geëxecuteerd in het concentratiekamp Flossenbürg.

Vanuit de gevangenis schreef Bonhoeffer brieven, waarin hij op directe en levendige wijze uiting geeft aan wat er in hem omgaat aan vragen en onzekerheden, aan angst en hoop, aan ongeloof en vertrouwen. Zijn brieven en aantekeningen vormen een fascinerend menselijk document, waarin een man in gevangenschap tot het einde toe getuigt van vrijheid en verantwoordelijkheid. Zijn cel weerhoudt hem er niet van door te gaan met het zoeken naar richting te midden van chaos. Hij denkt er als het ware hardop, verwoordt intuïties, schetst aanzetten die hij later hoopt uit te werken, leeft intens mee met mensen in en buiten de gevangenis en vraagt zich af waar de grens ligt tussen noodzakelijk verzet tegen het ‘lot’ en de even noodzakelijke overgave. (…) De grens tussen verzet en overgave is (…) niet principieel te trekken. Beide zijn noodzakelijk en met beide moeten we vastberaden leven. (21 februari 1944)

-mei 1944- Ons christenzijn zal in deze tijd bestaan uit slechts twee elementen: bidden en onder de mensen het goede doen.

-16 juli 1944- God doet ons weten dat we moeten leven als diegenen, die hun leven inrichten zonder God. De God, die met ons is, is de God die ons verlaat (Markus 15:34). (…) Voor en met God leven wij zonder God.

-21 juli 1944- … ik ervaar het tot op dit moment, dat je pas leert geloven als je midden in de aardsheid van dit leven staat; als je er volledig van afziet iets te maken van jezelf – een heilige, een bekeerde zondaar, een man van de kerk (een priesterlijke figuur!), een rechtvaardige of een onrechtvaardige, een zieke of een gezonde; als je aards leeft, dus met alle taken en problemen, successen en mislukkingen, met alle ervaringen en twijfels; want dan geef je je helemaal over aan God …

Aan de hand van Dietrich Bonhoeffers inmiddels klassiek geworden Verzet en overgave en onze eigen ervaringen proberen we op het spoor te komen van een spiritualiteit die bij ons persoonlijke en maatschappelijke leven past.

Bij de tekstlezing gebruiken we: Dietrich Bonhoeffer, Verzet en overgave, Brieven en aantekeningen uit de gevangenis, Vertaald en ingeleid door L.W. Lagendijk, Ten Have, Baarn 2003/2007. ISBN 90 259 5353 0

 

Dagen             Zes vrijdagen (14.00 – 16.30 uur)
Data               24 jan – 7 feb – 21 feb – 6 mrt – 20 mrt – 3 apr
Kosten            60 euro
Begeleiding    Lia Vergouwen en Wil van der Heijden

Spelen als geschenk

Van overleven naar spelen

Een opgroeiend en spelend kind, kan dat een metafoor zijn voor het opdoen van nieuwe veerkracht in het leven?

Voor Christa Anbeek was haar spelende kleinzoon  zo’n levende metafoor. Ze schreef het boek Voor Joseph en zijn broer over haar ontdekkingsreis in het leven als ‘overlevende’ van diverse zelfdodingen in haar directe familie- en vriendenkring. Na veel verdriet heeft ze het verlangen om weer voluit te kunnen leven en ze gaat op zoek naar nieuwe veerkracht. Kleine Joseph, waar zij oppas voor is en die ze observeert in zijn spel leert haar onbedoeld en onbewust om weer mee te bewegen met de stroom van het leven.

Nieuw leven verandert mij: een klein kind dat niet anders kan dan zich aan mij toevertrouwen, dat zich koestert in mijn aanrakingen. Een kind dat speelt, lacht en mij in zijn wereld betrekt. Ik word gelokt, verleid en uitein­delijk als in een golf meegesleurd.

Over die ervaringen schreef ze het boek Voor Joseph en zijn broer, dat als Beste Spirituele Boek 2019 gewaardeerd werd. Het juryrapport noemde het boek ‘een intens persoonlijke én tegelijkertijd filosofische verkenning van het belang van spelen. Door de confrontatie met het verlies van een vader en een broer aan een zelfgekozen dood is de schrijfster ervan doordrongen geraakt dat zonder het spelen individuele levens kunnen stranden, maar dat ook een samenleving ontwricht kan raken. In het boek koppelt zij indringende persoonlijke ervaringen aan filosofische beschouwingen’.  Zulke ervaringen noemt ze ‘contrastervaringen’, onverwachte gebeurtenissen die het leven ontregelen en die een grote impact hebben op de voortzetting van dat leven. Hoe moet je of kun je na  indringende en ontregelende ervaringen – verlies, rouw, verdriet, tegenslagen, conflicten of verwijdering –  je dagelijks leven niet alleen weer oppakken maar ook ten volle leven?

Door de omgang met haar kleinzoon komt Christa Anbeek tot de vraag hoe zij weer kan leren spelen en zich zou kunnen ‘laven aan werkelijkheden die anders zijn dan de echte, maar die er wel degelijk toe doen’:

 Spel is serieus en niet-serieus, is oppervlakkig en heeft ook diepgang, is spontaan en toch gebonden aan regels, fantasievol en verankerd in de echte wereld. Het is kinder­lijk, maar ligt tevens ten grondslag aan veel grootse vol­wassen prestaties. (-) Maar je kunt spelen ook zien als een geschenk van God, dat het leven op aarde de moeite waard maakt.

In deze cyclus lezen en bespreken we samen dit boek, met als ondertitel  Van overleven naar spelen en andere zaken van ultiem belang, en kijken wat dit voor ons eigen leven betekent.

Om mee te doen met de cyclus is het nodig om over het boek te beschikken.

Christa Anbeek, Voor Joseph en zijn broer. Van overleven naar spelen en andere zaken van ultiem belang. Uitgave Ten Have 2018, ISBN  978 90 259 0629 0.  € 20,-

 

Dagen                 Vijf donderdagen (13.30 – 16.00 uur)

Data                   6 feb – 20 feb – 5 mrt – 19 mrt – 2 apr

Kosten               50 euro

Begeleiding       Joanne Kruijswijk Jansen en Wil Simis-Goddijn

Samen leven, een hele kunst

(filmcyclus)

De afgelopen decennia stonden in het teken van het ‘ik’, van de ontplooiing van ons zelf. De laatste jaren komt de vraag op hoe we ons leven leiden samen met anderen. We zoeken verbindingen en een zekere geborgenheid. We verlangen ernaar vertrouwen te herstellen. En dat is nog een hele kunst. Waar staan wij in onze verbeelding van een nieuw ‘wij’?  Waar vinden we  bronnen voor onze creativiteit?  Drie films wijzen ons wegen.

 

I, Daniel Blake

In de met een Gouden Palm bekroonde Britse film I, Daniel Blake uit 2016 van Ken Loach worden we getuige van de kafkaëske strijd die de zieke en tot armoede vervallende 58-jarige werkloze timmerman voert met een meedogenloos bureaucratische overheid om het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Voortdurend wordt hij telefonisch in-de-wacht gezet. En hoe dien je een bezwaarschrift in als je nooit hebt geleerd met computers om te gaan? En als het dan eindelijk lukt, is het eindeloos wachten op een reactie van een onbereikbare en onzichtbare Decision maker. Gelukkig krijgt hij steun van de eveneens werkloze moeder Katie en haar twee kinderen. Maar is dat genoeg? Nog één keer staat Daniel op en laat hij zijn verbeelding spreken voor een betere samenleving!

 

Shoplifters

In de eveneens met een Gouden Palm bekroonde Japanse film Shoplifters uit 2018 laat Kore-eda de teloorgang van traditionele familierelaties zien en stelt hij de vraag wat ons  dan nog wel bij elkaar houdt. Volgens hem zit het in de menselijke natuur om een hand uit te steken naar de ander. Nauwkeurig registreert hij hoe een verrassend ‘samengesteld gezin’ aan de rand van de samenleving met elkaar omgaat. Hij doet dat met humor, sympathie en begrip voor arme mensen. Daarmee plaatst hij zichzelf in een humanistische traditie, die verwant is aan I, Daniel Blake van Ken Loach, aan wie Kore-eda zich schatplichtig weet. Het zou zonde zijn om nog meer over dit verbeeldingsrijke ‘familiedrama’ te vertellen, aangezien het vol verrassende plotwendingen zit.

 

What did we do on our holiday?

De hartveroverende ‘kleine’ tragikomische Britse familiefilm What did we do on our holiday? uit 2014 van Andy Hamilton en Guy Jenkin heeft minder hoge ogen gescoord in de filmwereld, maar is niet minder interessant. De hele film door kijken we met drie kinderen mee die lijdzaam, maar ook eigenzinnig toezien hoe hun ouders verstrikt zitten in een vechtscheiding. We worden als het ware uitgenodigd zelf weer een beetje het kind te worden dat we ooit waren én om ons te verplaatsen in iemand die tijd van leven heeft gehad, een opa. Deze eigenwijze opa helpt de kinderen de beklemmende familierelaties te doorbreken, uiteindelijk zelfs buiten zijn weten om. Hoe dan ook krijgt de verbeelding van de kinderen vleugels – ook al heeft de maatschappij daar zo zijn bedenkingen bij…

 

Dagen               Drie zaterdagen (11.00 – 16.30 uur)

Data                  8 feb – 22 feb – 7 mrt

Kosten              60 euro

Begeleiding      Wilbert Sentenie en Marjeet Verbeek

Denken over het kwaad met Hannah Arendt

Zoals in het christendom God de belichaming van goedheid en rechtvaardigheid is, zo werd de duivel de verbeelding van het kwaad. Maar het kwaad is geen gruwelijk monster dat kwaad doet naar believen en op die manier eenvoudig te herkennen valt, zo constateert de filosofe Hannah Arendt wanneer zij in 1961 het Eichmann-proces in Jeruzalem […]

Zoals in het christendom God de belichaming van goedheid en rechtvaardigheid is, zo werd de duivel de verbeelding van het kwaad. Maar het kwaad is geen gruwelijk monster dat kwaad doet naar believen en op die manier eenvoudig te herkennen valt, zo constateert de filosofe Hannah Arendt wanneer zij in 1961 het Eichmann-proces in Jeruzalem volgt. Daar openbaart het nazi-kopstuk Eichmann zich voor haar niet als een bloeddorstige moordenaar maar slechts als een slaafse ambtenaar. Zo komt zij te spreken over ‘de banaliteit van het kwaad’.

Voor vele filosofen is het kwaad geen demon of duivel, maar komt slechtheid voort uit zwakte, luiheid of onwetendheid van de mens. De grond van het kwaad is altijd te herleiden tot bepaalde motieven. Maar toen de filosofe Hannah Arendt deze gedachte op verrassende wijze aan de bureaucraat Eichmann koppelde was dat schokkend. Zijn we allemaal dus zozeer tot kwaad in staat als we ons gedachteloos overleveren aan het systeem?

We gaan  eerst de film Hannah Arendt (2013, regie Margarethe von Trotta) bekijken. Haar denken over het kwaad wordt vertrekpunt voor een gezamenlijke zoektocht naar hoe wij het kwade kunnen benoemen, herkennen en laten verhouden tot wat we het goede noemen.

 

Datum              Zaterdag 29 februari (11.00 – 16.30uur)

Kosten             20 euro

Begeleiding     Mirjam Wolthuis

 

Een sterke vrouw in een donkere eeuw

De bekeerlinge van Stefan Hertmans

Na het levensverhaal van Tara Westover, beschreven in haar boek Leerschool, staat in dit jaarprogramma opnieuw een sterke vrouw centraal. Niet levend in deze tijd, zoals Westover, maar in de 12e eeuw, de Middeleeuwen. Ook in dit verhaal speelt religie een grote rol in het leven van het christelijke Normandische meisje Viglis oftewel de bekeerlinge zoals de titel van het boek luidt. Ze trouwt met de joodse David, een toekomstig rabbijn. Zo’n verbintenis is in die tijd bijna onvoorstelbaar. Door liefde aangespoord vlucht ze weg van huis, bekeert zich tot het joodse geloof en noemt zich voortaan Hamoutal. Om te ontkomen aan de pogroms en aan de ridders van haar vader, gaat ze met haar man wonen in het kleine Franse dorpje Monieux aan de voet van de Mont Ventoux.

In dit slapende bergdorpje brengt Hertmans zijn zomers door en krijgt hij een 12e eeuws manuscript onder ogen dat verhaalt over Hamoutal en dat hem enorm intrigeert. Ook in Egypte blijkt een document te zijn gevonden over haar leven.

Vanuit de verbeelding van de schrijver komt het leven van deze bekeerlinge te voorschijn. Hertmans reist haar als het ware achterna op zoek naar sporen van dat duizend jaar oude verleden op plekken waar ze heeft gewoond of waar ze is geweest op zoek naar haar kinderen.

De twee verhaallijnen, van de bekeerlinge en de moeizame reis van Hertmans, lopen naadloos in elkaar over. Hij trekt in dit beeldrijk geschreven boek lijnen vanuit de Middeleeuwen met haar pogroms en kruistochten naar de huidige tijd met vluchtelingen en jihad.  Hij komt tot de conclusie dat het vaak niet de grote verhalen van de religies zijn die aanzetten tot haat en geweld. Het is geen vijand die van buiten komt maar een die in de harten schuilt en nu onweerstaanbaar naar buiten breekt, gevoed als hij is door jarenlange hetze, kleine afrekeningen en verwijten over en weer. De vijand in het eigen hart, daar kan geen mens zijn cultuur van vrijpleiten.

En wat dit betreft is er in duizend jaar niet zoveel veranderd.

 

Wederom een dag over een ongelooflijk spannende en meeslepende zoektocht van een vrouw die aan het einde van haar leven niet meer weet wie ze is of tot welke God ze eigenlijk moet bidden. Ook in onze tijd is bekeren niet altijd zonder gevaar en zijn er wereldwijd kleine en grote conflicten tussen religieuze groeperingen.

Een boek dat talloze persoonlijke, maatschappelijke en religieuze thema’s biedt om met elkaar over in gesprek te gaan.

Hopelijk gebeurt bij u wat in een recensie in De Vlaamse krant De Standaard werd voorspeld: ‘De bekeerlinge’ is een cruciaal boek dat harten en hoofden zal beroeren.

Om deel te kunnen nemen aan deze dag geldt wel als voorwaarde, dat u het boek De bekeerlinge van Stefan Hertmans (uitgegeven bij De Bezige Bij) vooraf heeft  gelezen.

 

Datum                 Vrijdag 13 maart (10.30 – 16.00 uur)

Kosten                20 euro

Begeleiding        Wil van der Heijden en Kees Weel

 

Een Jihad van Liefde

Elkaars hart wakker houden

Het hart van ieder mens is groot genoeg om heel de mensheid te omvatten. We hoeven het alleen open te stellen, zonder vrees. Mohamed El Bachiri

Mohamed El Bachiri is een Marokkaanse Belg en moslim. Hij is ook de man van Loubna Lafquiri, zijn grote liefde en moeder van zijn kinderen, die op 22 maart 2016 bij de aanslagen in Brussel om het leven is gekomen. Zijn liefdevolle speech, die hij uitsprak in een Vlaams tv-programma, ging viraal en beroerde miljoenen mensen.

Als ik een aanhanger van een ander geloof ontmoet die zich laat leiden door liefde, heb ik het gevoel dat we dezelfde godsdienst belijden. Het komt een beetje in de buurt van een gedicht dat ik lang geleden heb gelezen. Van imam Al-Ghazali, geloof ik, de grote mysticus uit de geschiedenis van de islam: “Ga naar het uiterste van je godsdienst, daar zul je de godsdienst van anderen aantreffen”.

In het boekje Een Jihad van Liefde praat Mohamed over zijn jeugd in de Brusselse wijk Molenbeek, de liefde voor zijn vrouw, zijn leven na de aanslagen en zijn visie op het leven en de wereld. De bekende Vlaamse schrijver David Van Reybrouck tekent zijn verhaal op.

Het boekje is een eerbetoon aan Loubna en tegelijkertijd een eenvoudige én indrukwekkende boodschap van liefde, moed en menselijkheid.

Het leven heeft niet meer dezelfde smaak voor mij, maar de ondergaande zon is nog steeds prachtig.

Tijdens deze zondag, precies vier jaar na de aanslag, laten we dit boekje tot ons spreken. Een zondag waarin liefde, hoop en verbinding tussen mensen en culturen centraal zullen staan.

Het is mooi om deel uit te maken van een volk, maar boven alles maken we deel uit van de mensheid. Ieder kind moet voor alles leren dat hij bij deze wereld hoort. Dat hij zich mag identificeren met alle groten uit de geschiedenis. Dat hij van Aristoteles, Plato, Roemi, Sun Tzu, Confucius, Moeder Teresa… mag houden. Dat hij zich met elk van hen mag identificeren. Ze zijn ook van hem. Ze zijn van ons allemaal.

Voor het volgen van deze dag is het nodig dat u het boekje Een Jihad van liefde  van Mohamed El Bachiri aanschaft. Het is voor minder dan 10 euro te koop/te bestellen in de boekhandel. Als dit niet lukt, geef ons dan even een seintje.

 

Dag                    Zondag 22 maart (11.00 – 16.30 uur)

Kosten              20 euro

Begeleiding      Mineke Kroes en Dinette Kooiman

De spiritualiteit van Bachs Johannes-Passion

De Johannes-Passion van Bach heeft altijd een beetje in de schaduw gestaan van haar grotere zusje de Matthäus-Passion. De reden daarvan is zeker niet dat de Johannes-Passion ‘minder’ zou zijn. Een van de oorzaken, misschien wel de belangrijkste, is dat het toeval hier een bepalende rol heeft gespeeld. Pas 100 jaar na de eerste uitvoering […]

De Johannes-Passion van Bach heeft altijd een beetje in de schaduw gestaan van haar grotere zusje de Matthäus-Passion. De reden daarvan is zeker niet dat de Johannes-Passion ‘minder’ zou zijn.

Een van de oorzaken, misschien wel de belangrijkste, is dat het toeval hier een bepalende rol heeft gespeeld. Pas 100 jaar na de eerste uitvoering werd de Matthäus-Passion weer uitgevoerd in 1829 en ‘herontdekt’ met een enorm succes. Toen bleek dat Bachs andere oratoria en cantates ook de moeite van het uitvoeren waard waren, kwamen ook deze in beeld. Het zou tot 1960 duren voordat de Johannes-Passion een vaste plaats kreeg in het repertoire van passie-uitvoeringen in de tijd voorafgaand aan Pasen.

 

Bach schreef zijn Johannes-Passie om in de liturgieviering van Goede Vrijdag uitgevoerd te worden. Deze context geeft ons de mogelijkheid te zoeken naar de actualiteit ervan. Een liturgische rite – de Johannes-Passion mogen we als zodanig beschouwen – krijgt zijn betekenis in de voltrekking door de deelnemers.  In Bachs passies zijn dit zowel de musici als de kerkgangers, en dat geldt tot op de dag vandaag voor ons die naar deze passie luisteren en zoeken naar de betekenis ervan.

 

Niet alleen de liturgische context, ook de structuur van de Johannes-Passion geeft ons stof tot nadenken. Het lijdensverhaal wordt muzikaal en tekstueel in aria’s, ariosi en koralen overwogen. Hier komen wij als luisteraars in het geding, als je jezelf eraan wilt blootstellen.

 

Op deze dag staan we stil bij fragmenten uit Bachs Johannes-Passion die ons kunnen helpen richting te wijzen op onze weg.

 

Datum               Donderdag 26 maart (11.00 – ca 16.00 uur)

Kosten              20 euro

Begeleiding      Ad de Keyzer

Zen Zien Tekenen

De kunst van het onbevangen waarnemen

Zen Zien Tekenen is een actieve vorm van zen-meditatie.

Je sluit de wereld niet buiten, maar maakt directe verbinding met de werkelijkheid zoals die is.

 

Zen Zien Tekenen helpt ons om met meer rust, vrijheid en vollediger aandacht in het leven te staan. Om even op te houden met rondrennen en eenvoudig er te zijn in het moment op de plaats waar je bent. Je zou Zen Zien Tekenen ook als verdiepte mindfulness training kunnen zien.

 

Alles wat ik niet heb getekend, heb ik niet werkelijk gezien. Deze uitspraak is van Frederick Franck, de Nederlands-Amerikaanse kunstenaar die het Zen Zien Tekenen ontwikkelde, een prachtige vorm van tekenen die je in direct contact brengt met de werkelijkheid om je heen.

 

Tekenen kun je overal en alles, het maakt niet uit, alles in onze omgeving is onderwerp om te tekenen. Alle heel gewone, dagelijkse dingen worden bijzonder als je ze ziet met een oog dat tekent. Als je ogen opengaan is alles inspirerend. Al tekenend ga je zien, en al ziende ontdek je en leef je in verbondenheid met alles wat je ziet. Potlood of pen en papier zijn alles wat je nodig hebt.

 

Het Zen-Zien-Tekenen is niet op de eerste plaats gericht op het leveren van artistieke prestaties en is ook niet bedoeld als ‘creatieve bezigheid’. Ervaring met zenmeditatie en ‘kunnen tekenen’ is geen vereiste. Wel wordt van de oprechte beoefenaar van Zen-Zien-Tekenen openheid, doorzettingsvermogen, inzet en vertrouwen verwacht. Ook vioolspelen leer je niet in één dag.

Ook al heb je eerder al eens deelgenomen, toch ben je weer welkom. De persoonlijke begeleiding zorgt ervoor dat het steeds weer vernieuwend is.

Aanbevolen boek o.a.: Inspiratieboek Zen Zien Tekenen, Nelleke Metselaar, Leo van Vegchel e.a., Asoka 2017.  ISBN 9789056703660

 

Dagen               Twee zaterdagen (11.00 – 16.30 uur)
Data                  4 en 18 april 2020
Kosten              40 euro
Begeleiding      Leo van Vegchel